İsmi ne şeker, ne Ramazan olan FİTRE BAYRAMI ve FİTRE sadakasının hikmeti

      Yarattıkları içinde sadece insana Hakk’a vuslat / kavuşma fıtratını lütuf ve ihsan eden Allaha hamdolsun. Resulu Muhammed (sav) ve ehli beyte selam olsun, Rabbim bizleri onların meclisinden mahrum etmesin.  

      Fitre veya fıtır olarak ifade olunan fitre sadakasını vermek, Fitre bayramını idrâk etmek vacip ibadetlerdendir. Fitre sadakasını vermek ve fitre bayramı namazını kılıp bayramı kutlamayı beyanla Cenab-ı Hak Kuran’da; “Nefsini/benliğini temizleyip/arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir. Rabbini zikretmiş ve namazı kılmıştır o.” (Ala,14-15) buyurur. Ki, bu ayetler fitre sadakası ile temizlenen kulun felâh ve kurtuluşa ulaşma sevinci ile neşelenerek, zikrullah mazhariyetiyle bayram namazını kılmalarını ifade eder.

      Fitre bayramı; Bu yeryüzü âlemine doğmakla / doğuşla alâkalı bir bayram olup, halk arasında şeker ya da Ramazan bayramı olarak adlandırılır. Ki, bu bayramı şeker veya ramazan isimleriyle ifade etmek yanlıştır. Çünkü oruç aylık ibadettir ve ramazan oruç ayıdır. Nasıl ki günün beş vakti ile namaz kayıtlı ise, ömür vakti ile hac kayıtlı ise, yıl vakti ile zekât kayıtlı ise, oruçta Ramazan ayı vakti ile kayıtlı bir ibadettir. Bu sebepten ramazan ayı bayram ayı değil, oruç ayıdır.

      Bu itibarla hicri takvimin on iki ayından birisi olan ramazan ayının girmesi ile gündüz, yani imsak ile iftar arasında özrü olmayan her mümin’in, ister o gün niyet etsin isterse niyet etmesin oruç tutması farzdır. Çünkü ayla kayıtlı olan bir ibadet, günlük niyetlerle sıhhat bulmaz. Yani günlük niyet aylık ibadet olan orucu bağlamadığından, ramazan ayı içerisinde bir mümin eğer özrü olmadan o gün oruç tutmaya niyet etmedim diye yiyip içerse haram işlemiş olur.

      Hicri takvime göre ramazan ayı, arefe günü akşam namazının vaktinin girmesiyle biter. Ve akşam namazıyla yeni ay olan şevval ayına girilir. Bu itibarla eğer bayram ay ismi ile ifade edilecekse, şevval ismi ile ifade etmek icap eder.

Velhasıl, fitre bayramını hemen oruç ayı ramazanın arkasından gelen ayın başında olmasından dolayı Ramazan bayramı, bayramlarda tatlı yenilmesinden dolayı şeker bayramı olarak ifade edilmesi çok ucuz, yüzeysel ve tefekkürden mahrum tutarsız bir anlayıştır. Bu tutarsız anlayış, bayramların ledduni hikmetinden gaflet ve cahil olunmasının beyanıdır.

      Şeriata göre Fitre bayramı, fitre sadakasını verdikten sonra kutlanılan bir bayram olduğu için, fitre sadakasının muhakkak bayram namazından önce verilmesi gerekir. Fitre /  Fıtır, bu yeryüzü âlemine doğup ta hayatta olmak anlamını ifade ettiğinden, fitre hayatta olup yaşayan bir insanın vücudunun sadakasıdır. Bundan dolayı bu yeryüzü âlemine doğan bir günlük bebeğin dahi fitre sadakası verilir. Yani fitre sadakası fakir veya zengin, bu âlemde hayatta olup yaşayan herkesin vermekle yükümlü olduğu vücut varlığının sadakasıdır.                 

      Bazıları, yüzeysel basit ve tefekkürden mahrum bir mukayase ile fitre sadakasını, zekattaki gibi zenginlik sınırına ulaşan zenginler tarafından verilmesi gerektiğini söyleseler de bu doğru değildir. Çünkü bu âleme doğmuş ve bu yeryüzünde yaşayan bir kimsenin, yaşamasının bedeli olan bir sadaka olduğu için fitre, zengin olsun olmasın hayatta olup yaşayan herkes tarafından az veya çok yaşamasının bedeli niyetiyle, nakit veya ayni olarak verilir. Bu sebepten çocukların hatta yeni doğmuş bir günlük bebeğin dahi fitresi verilir. Bu itibarla fitre sadakasının hesaplanması, zekâttaki zenginlik hesabı gibi olmayıp, Cenab-ı Hakk’ın bir kimseye verdiği vücudunun hacmi ile eş değerdeki bir topraktan elde edilecek arpa, buğday veya üzüm hurma vb. mahsul ile ölçülerek yapılır.

      Mesela, yaklaşık bir insan bedeni kadar topraktan elde edilecek arpa buğday, o zamanın fiyatları ile kaç para ederse o fiyat, o yılın fitre bedeli olur. Ki, bu hesaplamaya göre bir insan vücudu kadar topraktan, yaklaşık 2,9 kg arpa, 1.5 kg buğday, 2.9 kg üzüm ve hurma elde edilebilir kabul edildiği için, bu miktarlardaki arpanın, buğdayın, üzümün, hurmanın vb. mahsulün o zamanın fiyatlarıyla kaç para ederse, bu para arpaya buğdaya vb. mahsule göre verilecek o yılki fitre bedelini oluşturur. Fakat her infakta olduğu gibi bu hesaplamalarla sınırlı kalınmayıp, istenilen oranda daha kıymetli mahsuller ölçü alınarak daha fazla da verilebilir.

      Bu itibarla fitre sadakası; yaşayan bir kulun vücut varlığının sadakası olup, zenginler tarafından fazla fazla verilebildiği gibi, fakir muhtaç olan müminlerin de bir zeytin tanesi de olsa, bir bardak su da olsa fitre niyeti ile muhakkak vermeleri gereken bir sadakadır.

      Buna göre bu sadakayı bayram namazından önce veren zengin veya fakir her mümin, bayram namazını kılarak herkesle bayramlaşarak üç gün bayram neşesi ile tatlı yer tatlı konuşur. Büyüklerin elini öperek onları ziyaret eder, küçüklere bahşişler verilerek büyük küçük cümle müminler bayram sevincini paylaşırlar. Bu sevinci ifadeyle yeni elbiseler giyilerek, şarkıların türkülerin neşeli olanları ve oyun havaları söylenerek oyunlar oynanır. Hatta bazı Türk yurtlarında özellikle Türkistan ana yurdundaki bayram kutlamalarında, cami’lerin mescit’lerin üstüne ve duvarlarına davul zurnalar yerleştirilir. Ve bayram namazı kılındıktan hemen sonra bu davul ve zurnalar eşliğinde tüm cemaat oyun oynayarak camiden çıkarlar. Ve cami avlusunda herkes oyunlar oynayarak bayramın ruhaniyetine uygun kutlamalar yaparak bayramlaşılır. Vesselam.

Buraya kadar bahsettiklerimiz fitre sadakasının ve bayramının şeriat yönüne, yani zahirine ait değerlendirmelerdir.

      Fıtır sadakası ve bayramı, mana yönü ile değerlendirildiğinde ise, birçok hikmetler ve ledduni sırlar içerir: Bunu beyanla Hz. Resulullah (sav) Efendimiz’in İbni Abbas’a “Vücudunu kayırma” demesi üzerine, İbn-i Abbas; “Ya Resûlullah, vücudum kusur mudur?” dedi. Resûlullah Efendimiz de cevaben; “Vücut günahı hiçbir günahla mukayese olunmayan bir günahtır.” buyurmuştur. Ki, bu hadisi şerifte ifade edilen vücut, et ve kemikten ibaret olan insan bedeni değildir. Bu vücut; Kulun cehaletle var olduğunu zannederek kendine nispet ettiği ve gizli şirk olan vücudu varlığıdır. Bunu ifade ile Hz. Resulullah Efendimiz; “Ben ümmetimin açık şirkinden değil gizli şirkinden korkarım.”  buyurmuştur.

      Buna göre; leddun-i yönüyle fitre sadakası, kulun “vücut günahı” olan “gizli şirk” ten temizlenmesini ve arınmasını ifade eder. Bu sebepten fitre bayramı namazında imamlar Fatiha’dan sonra, zammı süre olarak genellikle “Nefsini / benliğini temizleyip / arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir.” (Ala, 14) ayeti veya benzeri ayetleri okurlar.

      İşte bu temizlik ve arınma, zahiri olarak yani şeriata göre sadaka verilerek yapılır. Ve sadakalar kulun bedenini ve malını temizler, fakat kul’un gizli şirk pisliğini temizleyemez. Bunu beyanla Kuran’da; “…müşrikler pistir…” (Tevbe, 28) buyrulur. Ki Şirk pisliği, aynı zamanda Kuranı Kerim’deki; “Allah kendisine ortak/şirk koşulmasını affetmez” (Nisa-48-116) ifadesinde olduğu gibi, affedilmeyen bir günahtır. Ve affedilmeyen günah olan şirk için yine kuranın “…Allah’a şirk koşma, çünkü Allah’a şirk koşmak, gerçekten büyük bir zulümdür.” (Lukman, 13) beyanından anlaşıldığı gibi büyük zulümdür. İşte hiçbir günahla mukayese olunmayan vücut günahı, büyük zulüm, affedilmeyen günah ve pislik olan şirk’ten kulun temizlenip arınmasının çaresi tevhittir. Ve Hadisi şerifte buyrulduğu gibi, nasıl açık ve gizli olmakla şirk iki kısım ise, tevhit te şeriat tevhidi ve tevhidi hakiki olmak üzere iki kısımdır.

      Buna göre şeriat tevhidi, kelimeyi tevhidi kalbi ile tasdik edip dil ile söylemekten ibarettir. Ki bir kimse, “La ilahe illallah Muhammeden Resulullah / Allah’tan başka ilâh yoktur, Muhammed Allah’ın elçisidir.” kelimesini kalbiyle tasdik edip dili ile söylemekle açık şirkten (müşriklikten) arınır. Ve şeriat tevhidine girerek, gayrı Müslimlikten (İslam dışılıktan) kurtularak, İslam dininin mümini olur. Bunu ifade ile Cenab-ı Hak, Şeriat tevhidinin dışında kalmış olan ehli kitaba, yani Hırıstiyan ve Yahudilere hitaben; “De ki ey ehli kitap sizin ve bizim aramızda aynı olan şu söze/kelimeye gelin. Allah’tan başkasına kulluk etmeyelim, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayalım, Allah‘ı bırakıp ta birbirimizi rab’ler edinmeye-lim” (Ali İmran, 64) buyurur ki, bu ayetin muhtevası tevhittir. Çünkü ehli kitap ve müşrikler Hz. Resulullah’a iman etmediklerinden, yani “Muhammeden Resulullah- Muhammed Allah’ın elçisidir.” demedikleri için, hatem / son peygamber olan Hz Muhammed’in (sav) tebliğindeki tevhit’ten mahrum kalıp, “la ilahe illallah–Allah’tan başka ilâh yoktur.” diyemiyorlar. Ve onlar Allah’ı beşer’e yani insana benzettiği için, Allah’a açıkça şirk koşuyor ve müşrik oluyorlar. Bunu ifade ile Kuranda; “Yahudiler Üzeyir Allah’ın oğludur dediler, Hıristiyanlarda Mesih, Allah’ın oğludur dediler…” (Tevbe, 30) buyrulur.

      İşte böyle açık şirk ehli olan gayrı Müslim (İslam dışı) müşrikler, “…Allah’tan başkasına kulluk etmeyelim, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayalım, Allah‘ı bırakıp ta birbirimizi Rabb’ler edinmeyelim…” (Ali İmran, 64) Kur’an-ı Kerim’in davetine uyarlarsa, onlarda Hz Muhammed’in tebliğine uymuş olup “Lailahe illallah Muhammeden Resulullah” ikrarı ile tevhit dininin mümini olurlar. Ve açık şirkten kurtulup, şeriat’ın tevhidine dâhil olurlar.

      Böyle şeriat tevhidine dâhil olup ta açık şirkten arınan bir kul, gizli şirkten ise kurtulmuş olmaz. Kul’un gizli şirkten kurtulması için, tevhidin hakikatine daim zikir uyanıklığı ve meratibi ilahi olan tevhit makamları müşahedesi ile ulaşması gerekir. Ki, ancak o zaman kul tevhidi hakiki irfanı ile gizli şirk’ten arınıp kurtulur. 

      Vücut günahı olan gizli şirkten kul’u temizleyerek kurtaran tevhidi hakikiyi ifadeyle Hz Peygamber Efendimiz; ''El fakr’u fahri, el fakru fahri, el fakru fahri /  fakirlik benim iftiharımdır, fakirlik benim iftiharımdır, fakirlik benim iftiharımdır.” buyurmuştur ki, bu hadisi şerifte beyan edilen fakirlik, mal mülk fakirliği değildir. Çünkü Hz. Resulullah (sav) maddi yönden zengin bir kimse idi ve ticarat yapan bir tüccardı. Hiç fakir kimse sermayesi olmadan tüccarlık yapabilir mi? Yapamaz. Ayrıca Kuran’da; “Seni fakir buldu da zengin etmedi mi?” (Duha, 8) beyanı vardır. Pir Seyit Muhammed Nur Hz; “Resulullah efendimiz için, bazı kimseler madden fakirdi, yok hasırda yatardı, ekmek bulur katık bulamazdı derler. Bunların hepsi uydurma, yalan olup Hz. Peygambere iftiradır.” diyor. Velhasıl Hz. Resulullah Efendimize madden fakirdi demek, yukarıdaki ayeti inkar etmek olur ki, Hz. Peygamberin iftihar ettiği fakirlik, tevhidi hakikinin fenafillah keşfi irfanıyla, gizli şirk ve vücut günahı olan nispet varlığının fenası / yokluğu olan fakirliktir.                 

      Bu fakirliği Hz. Resulullah’ın üç defa tekrar etmesi ise, nisbet varlığın üç tesir ile kulda gizli şirk oluşturmasındandır.

Bu tesirin birincisi, kulun kendine ve âleme nispet ettiği fiiller yönündendir. İkincisi, kendine ve âleme nispet ettiği sıfatlar yönündendir. Üçüncüsü ise kendine ve âleme nispet ettiği vücut yönündendir. Velhasıl Hz. Resulullah nispet fiilinin, sıfatlarının ve vücudunun olmaması itibarıyla fakirdi ve bu fakirliği ile iftihar etti.

      İşte bir kimse bu varlıklar Hakk’ın iken, cehaletle bunlara sahip çıkıp cümle faaliyette Allah Fail iken ben Fail’im, cümle sıfatta Mefsuf Allah iken, ben Mefsuf’um, cümle varlıkta cenabı Hak Mevcut iken, cehaletle kendi nispetlerini var zannetmesi onun vücut günahıdır. Ve kul’un cehaletle var zannederek işlediği vücut günahını, tevhid-i hakiki irfanı ile fena / yok etmesi, onun ledduni yönden fitre vermesi olup, “gizli şirk” pisliğinden arınıp “Nefsini / benliğini temizleyip / arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir.” (Ala, 14) beyanındaki ledduni hikmet gereğince temizlenmesidir. Ve ilmi hakikate göre fitre sadakasının verilmesidir.

      İşte böyle hakikate göre fitre veren bir kul ancak bayram namazının hakikatine ulaşıp, rabbine vuslat neşesi ve zevki ilahi ile zevklenerek bayram eder. Ki böyle irfana mazhar olan arif ve kâmil bir kulun nazarında Hakk’ın hüsnü cemalinden (güzel yüzünden) başka bir müşahede olmaz. Çünkü onun kendi nispet varlığı fena / yok olduğundan o yokluğuyla Hakk’ın mevcuttaki zuhuru müşahedesine erişir. Ve Kuran’ın; “…Siz yüzünüzü nereye çevirirseniz çevirin Allah’ın yüzü oradadır.” (Bakara, 115) beyanı mazhariyetiyle o, her nereye baksa Hakk’ın veçhinden / yüzünden başka bir şey görmez. Ve daima rabbin hüsnü cemali (güzel yüzü) müşahedesi ile bayram yapar. Ki bunu ifadeyle Hacı Bayramı Veli Hz;

“El fakru fahri el fakru fahri”

Demedi mi âlemler fahri

Fahrinin zikrin fahrinin zikrin

Mahv u fena da buldu bu gönlüm

Bayramım imdi bayramım imdi

Yâr ile bayram kıldı bu gönlüm diyor.

      Ayrıca Bu bayramın üç gün olması Rabbin vechinin zat, sıfat ve ef’al tecellileriyle kuluna gözükmesinden dolayıdır. Ki, bu üç tecelli müşahedesine ulaşan bir kul, ebediyen cümle âlemlerde rabbini müşahede bayramının neşe ve zevki ile yaşar. Allah her şeyi en iyi bilendir.

      Fitre sadakasının ve bayramının ledduni hikmetin dair açıklama burada hatalarıyla beraber tamamlanmıştır. Fitre sadakasının ve bayramının hakikatine ulaşmayı ihsan etmesi niyazıyla âlemlerin Rabbine hamd, Hz. Muhammed’e (sav) ve evladı resule selam olsun.    

                                                                                      

                                                     

                                                                            Nejdet Şahin

                                                                                

Ramazan, teravih, temcit/sahur ve Bayram’ın hakikati hikmetine dair. (ABDULMALİK HİLMİ Hz. divanı şerhinden/açıklamasından

Bismillâhirrahmanirrahim

Meh göründü oldu ilan "veftirûya sa’imün"

                  Derk u teşbih ve teravih eyleyin ya kaimun

Meh: Ay,Kaimun: Ayakta duranlar, vaktini ibadetle geçirenler, Derk: incelikleri iyice kavrama, anlama.“Ve veftirü ya sa’imün: Ey oruç tutanlar iftar ediniz.” (Hadisi şerif)teşbih; benzetme teravih; ramazan ayında gece yatsı namazından sonra kılınan namaz, demektir.

Kuran’da;“Ramazan o aydır ki; insanlara kılavuz olan, iyi-kötü ayrımıyla hidayetten kanıtlar getiren Kur'an, onda indirilmiştir. O halde bu aya ulaşanınız onu oruçlu geçirsin. Hasta olan veya yolculuk halinde bulunan, tutamadığı gün sayısınca başka günlerde tutsun. Allah sizin için kolaylık ister; O sizin için zorluk istemez. Tutulmamış olan günleri tamamlamanızı, sizi doğru yola kılavuzladığı için Allah'ı yüceltmenizi ister. Ve sizin şükretmeniz umulmaktadır.” (Bakara- 185) Buyrulur ki oruç ayı olan ramazan, hicri takvimi oluşturan on iki aydan birisidir.

       Hicri takvime göre bir ayın sona ermesi ve yeni ayın girmesi, hilâlin (ayın) gözükmesiyle başlar. Teravih ise, ramazan ayının girmesiyle geceleri yatsı namazından sonra kılınan namaz olup, teravih kelime anlamı olarak rahatlamak demektir. Hakikate göre teravih, insanın mazhar olduğu sekiz sıfatı subutiyenin fenası /  yokluğu ve tevhidi sıfat keşfi irfanıyla dâhil olunan, sıfat cenneti irfanının zevk-i rahatlığını remzeder. Ki teravihin bu hakikat manasına binaen Resulullah Efendimiz, teravih namazını sekiz rekât kılmıştır. Kemal zurnacı Hz; “Malik ef. Tekkede teravih namazını kıldığında sekiz rekât olarak kılardı” buyurmuştur.   

Bunu ifadeylemeh göründü oldu ilan "veftirûya sa’imün," buyruluyor. Yani, yeni meh / ay görünüp ramazan ayı girdiğinden, “Ey oruç tutanlar iftar ediniz.” (Hadisi şerif) buyruğunca oruç tutarak iftar edin demektir. Ve devamlaDerk u teşbih ve teravih eyleyin ya kaimun yani ramazan ayına mahsus olan teravih namazını kıldığınız gibi, teravihin hakikat ve hikmetini araştırın. Ve teravihin hangi hikmet ve manayı teşbih ve temsil ettiğini derk edin / inceliklerini kavrayın, ey ramazan ayında ibadete kalkanlar, buyruluyor.

                  "Savmurruyetih ve İftirû" dedi habib

                  Gitti savmu hem teravih zevk eden ya 'abidan

      “Savmurruyetih ve ‘iftiru:Ayı gördüğünüzde oruç tutun iftar edin,” (Hadisi şerif)Savm:Oruç,Abidan: İbadet edenler, demektir.

Buna göre; Allah’ın ve cümle müminlerin habibi / sevgilisi, Hz.Resulullah Efendimizin, “Ayı gördüğünüzde oruç tutun iftar edin.” beyanındaki hakikat ve hikmete erişebilen abidler/kullar) ancaksavmın (orucun) ve teravihin zevki ile zevklenmeye gidebilirler, buyruluyor.

Subh-ı kurbetde müezzin irci'ıhitab kılar 

                   Döşeğinden camiye iden rücu' ya na'imun

Subh-ı kurbet:Sabah namazı yakınlığı, Müezzin: Ezan okuyan, İrci’i: Dön,Rücu: Dönmek,Naimun:Uyuyanlar, uykuda olanlar, anlamındadır.

Sabah kurbeti / yakınlığı; zikri daim ile kalbi gaflet uykusundan uyanmış olan bir kulun, mürşidi kâmilin makamatıtevhid telkin-i irşadına mazhar olmasıyla, kendinde ve cümle eşyada mevcut olan rabbini müşahede etmesinin yakınlığıdır. Müezzin ise, ezan okuyarak cümle müminleri namaza, insanlığı felâha / kurtuluşa davet eden kimsedir. Ki müezzinler iki kısım olup birincisi; Genel / umumi davetçi olan ve minareden ezan okuyandır. İkincisi ise tevhidi hakiki davetçisi olan zamanın kâmil mürşididir. Ve zamanın mürşidi kâmili hususi / özel davetiyle Hakk’a talip olanlara, zikri daim ve tevhit mertebeleri olan Allah’ın makamlarını telkin eder.

       İşte kalbi zikri daim ile uyanmış olan salike, kâmilin meratibi tevhit olan Allah’ın makamlarını telkin etmesiyle o salik, mevhum, bilinmez ve görünmez zannetiği rabbini enfusunda (kendinde) ve afakında (kendinin haricinde) müşahede eder. Ki, kâmilin bu telkini ile salikin rabbine vasıl olup kavuşması onun, “irci’i - rabbine dön” hitabına mazhar olarak rabbine rücu edip dönmesidir. Bunu ifadeyle kuranda; “Ya eyyetühennefsülMutmainneh,İrcı’i ila Rabbikirazıyetenmarzıyyeten; Fedhuliyfiyibadiy; Fedhuliycennetiy / Ey mutmain olmuş Nefs. Sen O’ndan razı O da senden razı olarak Rabbine dön. Gir / Dâhil ol Kullarımın arasına. Gir / Dâhil ol cennetim’e. (Fecr- 27…30) Buyrulur.    

        Bu itibarlasubh-ı kurbetde müezzin irci'ıhitab kılar, döşeğinden camiye iden rücu' ya na'imun, beyanından maksat, zikri daimle kalbi gaflet uykusundan uyanmış olan kulun, kâmilin tevhit makamı telkiniyle rabbin müşahedesine erişmesi o kul’un, “irci’i / rabbine dön” hitabı ile rabbine rücu etmesidir. Bu aynı müezzinin sabah ezanı davetiyle uyuduğu döşekten / yataktan kalkan bir müminin, camiye yönelip rücu etmesi gibidir, deniliyor.    

Hammama girin bu varlık pisliğini yıkanın

İzdivâc-ı zât u evsaf birleninyâvâsılûn

          Hamam: Yıkanıp temizlenilen ve kirlerden arınılan yer, mekân, Varlık pisliği: Şirk pisliği, İzdvac: Evlilik, erkek ve kadının yasal meşru şekilde evlenerek aile birliğini oluşturmalarıdır.

Cenabı Hak Kuran’da; “Ey inananlar Müşrikler bir pisliktir...” (Tevbe- 28) buyurur ki şirk, nispet varlık pisliği olup yüce Allah’ın, “Şirkten başka olan günahı affedebilirim, şirki affetmem.” (Nisa- 48,116) dediği affedilmeyen günahtır. Ve şirk, aynı zamanda Peygamber Efendimizin;“Ümmetimin gizli şirkinden korkarım.” buyurduğu ve ümmeti için korktuğu günahtır.

        Bu itibarla mana yönüyle hamam mürşidi kâmilin meclisidir. Ve bir insan, kâmilin meclisine girip dâhil olursa o meclisten hâsıl olan irşat aydınlığıyla o kişi, manevi kirlerden, manevi pisliklerden ve günahlardan arınıp temizlenir. Ki bir kimse kâmilin tevhidi ef’al, tevhidi sıfat ve tevhidi zat telkin-i irşadına mazhar olmakla ancak, kendine ve cümle âleme cehaletle nispet ettiği varlık pisliği olan gizli şirkten arınıp tertemiz olur. Ve böyle bir kul, Hakk’ın vahdet-i zatına / zat birliğine kavuşmakla birlenir. Yani birile bir olur.

        Bunu beyanlahammama girin bu varlık pisliğini yıkanın, İzdivâc-ı zât u evsaf" birleninyâvâsılûnbuyruluyor. Yani kendine ve cümle âleme nispet ettiğin varlığın pisliği olan gizli şirki, kâmilin telkin-i irşadıyla fena / yok ederek yıkanın, temizlenin. Ve rabbin zat-ı vahdetine / bir’liğine vasıl olup, birile bir olun, demektir.   

                  Varlığın postunu herkes omuza bugün alın

Mescid'ül-fenaya onu döşetin ya ferraşiyyûn

       Varlık postu:Kulun kendine nispet ettiği vücut varlığıdır. Mescid’ül fena: Fena mescidi, yoklukla secde edilen mescit, Ferraşiyyun: Cami, mescit gibi mekânların temizliğini sağlamak, kilim halı hasır gibi mefruşatını yayma hizmetleriyle vazifeli kişiler, döşeyiciler, demektir.

      Bu itibarla Varlık postu, kulun nisbet-i vücudu olup bunu ifadeyle Resulullah Efendimiz:“Vücut günahı hiçbir günahla mukayese edilmeyen büyük günahtır.”demiştir. Ki bu vücut günahından bir kimse ancak mahvı vücut ederek yani fenafillâh keşfi irfanı ile fenaya / yokluğa ulaşmakla soyunup kurtulabilir. Ki böyle bir kul, mescidül fenada, yani yokluk mescidinde soyunduğu nispet vücudunu ayaklar altına döşeyip, yokluk / fena secdesini yapar.

Bunu bayanlavarlığın postunu herkes omuza bugün alın, mescid'ül-fenaya onu döşetin ya ferraşiyyûnbuyruluyor. Yani fenafillâh keşfi irfanıyla kendine nispet ettiğin varlığından soyunarak, yokluk kulluğuna arif ol da, mescidül fenada nispet vücudunu post gibi ayaklar altına döşeyerek, yokluk / fena secdesini yap, demektir. 

Hane'-i varlıktan 'avdet eylemek 'iyd’lemurad

Malile evladı bırakmak cami'denmurad ya maşiyyun

        Hane-i varlık:Nispeti varlık evi, Avdet; Geri gelme, dönme, İyd:Bayram,Maşiyyun: Yürüyenler, demektir.

        Bu itibarla cümle âlemin ve kulun varlığının hakikati cenabı Hak iken kul, bu imtihan âleminin tesiri ile gaflete düşerek cehaletle cümle âleme ve kendine varlık nispet eder. Bu nispet varlıklar mal sevgisi, evladı ıyâl / aile sevgisi ve can sevgisi olmakla üç esas olarak kulun gönlünde tezahür eder. Ehli kemal, “gönülde zahir olan bu üç sevgiden malın karşılığı fiil, evladı iyâl/ailenin karşılığı sıfat, canın karşılığı ise zat’tır.” demişlerdir. Ki bir kimse, gaflet ve cehaletle Hakk’ın fiil sıfat ve zat tecellilerini kendine nispet etmekle, kendinin varlık hanesini oluşturduğunu zanneder.

       Cümle peygamberlerin ve mürşidi kâmilin irşat ve tebliğinden maksat, insanın kendine nispet ettiği fiil, sıfat ve vücut varlığının Hakk’a ait olduğunu bildirip, Hakk’ın fiil, sıfat ve zat mertebeleri müşahedesine kulun erişmesini sağlamaktır. Bunun için Kâmil mürşidin irşadı; kulun cehaletle kendinin zannettiği varlığın aslı hakikatinin cenabı Hak olması müşahedesine saliki eriştirmekten başka bir şey değildir.

Bu itibarla hane'-i varlıktan 'avdet eylemek 'iyd’lemurad Malile evladı bırakmak cami'denmurad ya maşiyyunbeyan olunuyor. Ki kul’un bayramı, hanei varlığını cehaletle kendine nispet etmekten avdet edip dönmesidir. Teravih namazı için camiye gitmenin hakikati muradı ise, insanın gönlündeki mal ve evladı ıyâl sevgisini terk edip, fiilullah ve sıfatulluh müşahedesine ulaşma yolunda yürümesidir, deniliyor.

Kalb-i mü'minbeyt-i Hakk'dırşah-ı kevneyn dedi hem

Kalb-ü nakl etmek varından biliniz ya zahibun

        Beyti Hak: Cenabı Hakk’ın evi, Şahı kevneyn:Dünya ve ahiret iki âlemin padişahı Hz. Muhammed (sav),Zahibun: Zanna kapılanlar, zan ehilleri, demektir.

Bu beyitte Hz.Resulullah Efendimizin,“Hakk’ın evi Müminin kalbidir.” buyurduğu beyan ediliyor. Ki bunu ifadeyle Cenabı Hak ise hadisi kutside; “Ben göklere ve yere sığmam ancak mümin kulumun kalbine sığarım.”Diyor. 

      Buna göre, her kalpte Allah’tan gayrı türlü varlıkların sevgisi olur. Ve insan, kalbinde sevgisini taşıdığı bu masiva, yani Allah’tan gayrı olan tüm eşyanın ve kendinin müstakil varlıklarının olduğunu zannetmekle, zan ehli olup zanna tabi olur. Bunu ifadeyle Kur’an-ı Kerim’de “…ve gerçekten zan, Hak’tan yana hiç bir fayda vermez.” (Necm-28) Başka bir ayette ise “Onlar zandan başka hiç bir şeye uymuyorlar. Doğrusu da şu ki; zan, Hak’tan hiç bir şey ifade etmez…” (Yunus-36) buyrulur. İşte bu zanlardan ve zan ehli olmaktan kurtuluşun çaresi, mesleki resulde Kâmilin zikri daim ve makamatı tevhit irşadıyla gerçek / hakiki müminliğe ulaşıp, Allah’ın evi olan kalpte Allah sevgisinden ve Allah’tan gayrı hiçbir şey bırakmamaktır. Bunu ifadeyle Kuran’da; “Gerçek / hakiki müminler ancak o kişilerdir ki; Allah’ı zikrettiklerinde kalpleri titrer ve onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda bu onların imanlarını arttırır ve onlar yalnız Rab’lerine güvenip / tevekkül ederler.” (Enfâl-2) buyrulur.

       Bunu ifadeylekalb-i mü'minbeyt-i Hakk'dırşah-ı kevneyn dedi hem, kalb-ü nakl etmek varından biliniz ya zahibundeniliyor. Yani, dünya ve ahiretin sultanı olan Hz. Muhammed, (sav) “Hakk’ın evi Müminin kalbidir” buyurdu. Ki bir kalbin masiva, yani Hak’tan gayrı olan varlıklardan arınmakla ancak Allah’ın evi olacağını bilin, ey zan ehilleri, demektir. 

Da'vet-i cami'de üç nida ile olur heman

                  Biri temcid-i es-sela ezan dahi ya câiyyun

Temcid:Sabah namazının vaktinden evvel minarelerde okunan ilahi, dua ve niyaz, Essela:Hz.Muhammedi (sav) selamlamak için minareden okunan salâvat / selamlama, Ezan:Müminleri namaza, insanlığı felaha / kurtuluşa davet için müezzin tarafından minareden okunur, Caiyyun:Makam ehli olanlar, anlamındadır.

Bunu beyanla camiden yapılan davet üç türlüdür; biri minarelerden okunan temcid, ikincisi sela, üçüncüsü ezan nidası(sesi) ile yapılır ey caiyun, (ey makam ehilleri) buyruluyor. Yani ey tevhit makamları keşfi irfanına mazhar olmuş arifler, gerek temcid, gerek selâ, gerek ezan okunmasındaki ledduni hikmetleri araştırıp, bunların hakikatine erişmeye çalışın, demektir.  

                  Okunur temcid döşekten nâimun uyanmaya 

                  Es-salâ ıslahı nefsi kılmaya ya yâkızun

Naimun: Uyuyanlar, Yakizun:Uyku ile uyanıklık arasındakiler olup bunlar, zikri daimle gaflet uykusundan uyanmış olmalarına rağmen, henüz tevhit makamı irşadıyla uyanmamış olan zikir salikleridir.      

Buna göre, uyuyan bir kimsenin kendinde ve etrafında olan biten gerçeklerden haberi olur mu? Olmaz. Uyuyan kimsenin etrafını ve gerçekleri görebilmesi için önce uyanması gerekir ki, bir insan ancak uyandıktan sonra kendinde ve etrafındaki olan biteni görebilir. İşte gaflet uykusu da, kulun kendinde ve cümle eşyada mevcut olan rabbini müşahedesine ve rabbine kavuşmasına mâni olur.

Cenabı Hak; “Rabbini içten yalvararak ve gizlice sesini yükseltmeden sabah akşam zikret, gafillerden olma.” (Araf-205) buyurur. Bu ve benzeri ayet beyanlarından anlaşıldığı gibi, zikr-i daimle Hakk’ı zikretmeyenleri Kur’an, gafil olarak vasf ediyor. Ki, zikr-i daimle gafletten uyanan bir insanın uyanıklığı ebedî olup bu uyanıklık, gerek bu âlemde gerekse ahirette ve cümle âlemlerde devam eder. Bunu ifadeyle Hz. Resulullah, “Allah bir kulun kalbini zikrullahla kurdu mu bir daha durdurmaz…” demiştir. Bu itibarla minareden okunan temcidin, insanı döşeğindeki / yatağındaki uykudan uyandırıp oruç tutmaya hazırlaması gibi zikri daim, gaflet uykusundaki kulu gafletten uyandırıp rabbin huzur-u vuslatına (rabbine kavuşmaya) hazırlar.

Esselaise zikri daimle gaflet uykusundan uyanmış olan saliki, fenafillâh keşfi irfanıyla nefsini / kendini islâh (terbiye) ederek, Muhammedi ahlâkla ahlâklanma gayretine davettir.

 Bunu beyanlaokunur temcid döşekten nâimun uyanmaya, essalâ ıslahı nefsi kılmaya ya yâkızunifadesinin anlamı şöyledir; Ey zikir salikleri! Minareden okunan temcidin, yatağında uyuyan kişiyi oruca hazırlanması için uyandırması gibi zikri daim, gaflet uykusundaki rabbinden gafil olanları uyandırır. Selâ ise; Nefsini / kendini fenafillâh keşfi irfanı ile ıslâh eden kulu, resulullah’ın (sav) ahlâkıyla yaşama gayretine davettir, deniliyor.

                  Ezan olur muştulukçı dost cemale koşuşun

                  "Kadtecella" nuru zatı eyyühe'l-u'uşşâkıyyun

        Muştulukçu:Müjdeci, sevinçli haber getiren, "Kadtecella" tecelli eden, Nuru zat: Hakk’ın zat nuru / aydınlığı, Eyyüheluşşakıyun:Ey âşık olan kimseler, demektir.

        Buna göre ezan, namaza davettir ki namaz kulun rabbi ile buluşup kavuşmasıdır. Bunu ifadeyle Resulullah Efendimiz; “Namaz müminin miracıdır” buyurmuşlardır. Çünkü namaz, beytullaha / Allah’ın evine yönelerek “Allahu ekber” olan iftitah tekbiriyle başlar, Allaha kıyam rüku secde edilerek, Allah zikir ve tespih edilerek devam eder ve selam verilmekle namaz tamamlanır. Ki namaz müddetince hiç kimse ile veya hiçbir şeyle meşgul olunmayıp daima Allah ile meşgul olunduğundan, vakitle kılınan namaz ilmi şeriata göre miraçtır.

İlmi hakikate göre miraç; namazın hakikatı gereğince iftitahtekbiriyle masivayı, yani Allah’tan gayrı olan her şeyi terk etmekle Hakk’a vasıl olup, Hakk’a nazar ederek Hakk’ın bekayı ebediyetine kavuşan kulun, Hak’la beka ebediyet bulmasıdır.

        Bunu ifadeyle ezanmüminlerin dostu,  sığınağı, velisi olan rabbin cemal tecellilerine koşup, bekabillâh marifetiyle ebediyet bularak zat-ı ehadiyet nur-u tecellisini Hak âşıklarına muştulayan / müjdeleyen davettir, buyruluyor.

              Üç düğüm oldu işaret çözmeye bayramın

              Bu ukûduhallder yener şimdi ya zünnariyyun

Ukud:Düğümler, Zünnar:Papaz ve keşişlerin beline bağladıkları ip olup, şirk alametidir,Zünnariyun:Şirk ehilleri demektir.

Buna göre, halkın ramazan bayramı olarak bildiği üç gün olan fitre bayramının hakikatine erişebilmek için, tevhidi hakiki keşfi irfanı ile gizli şirkten kurtulup arınmak icap eder. Çünkü gizli şirki, kulun kendine nispet ettiği fiil sıfat ve vücut varlığı olan üç düğüm oluşturur. Ki bu üç düğüm,bir tevhidi efal, iki tevhidi sıfat, üç tevhidi zat mertebeleri keşfi irfanına ulaşmakla çözülür.

  Bu itibarla bir kişi bu tevhit mertebeleri keşfi irfanına mazhar olduğu oranda, bu üç ukudu (düğümleri) halledip gizli şirkten arınır. Ve böyle bir kul, fitre bayramının hakikatine ulaşmasına engel olan şirk alameti zünnarın üç düğümünü çözmeyi başarmakla, gizli şirki yenerekzünnariyun (gizli şirk ehli) olmaktan kurtulur. Allahu âlem.

Hamdulillah eyle Mâlik çünkü çekdinzünnârın

Fıtri verdin 'abid kıldın Hak diye ya salimun

              Elveda ya şehr-i rahmet merhaba ya dost cemal

Salimun: Esenliğe, selamete çıkmış başarmış olanlara denir ki, salimleri ifadeyle Kur’an’da: “Bir gündür ki o, ne mal, ne oğullar fayda verir. Yalnız kalb-i selimle Allah’a varan kurtulur.” (Şuara- 88,89) buyrulur.

Müminlerin oruç tuttukları ramazan ayı, nasıl ki hicri takvime göre on iki aydan bir ay ise şevval, ramazandan sonra giren ayın ismidir. Ve şevval ayının girmesiyle üç gün devam eden fitre bayramı başlar.

Yüce Allah’ın;“Nefsini / benliğini temizleyip / arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir. Rabbini zikretmiş ve namazı kılmıştır o.” (Ala-14,15) beyanı hikmetince fıtır sadakasının hakikati, kulun nispet vücut varlığını fena etmesidir. Fıtır bayramının hakikati ise, vücut şirkinden arınarak rabbine kavuşan kulun rabbin cemalini zat, sıfat ve efal zuhurunda müşahedeyle cennetül zat, cennetül sıfat ve cennetülefal olan irfan cennetleri ile zevklenmesidir. Ki bu üç irfan cenneti keyfiyetini ifadeyle fıtre bayramı üç gün olarak kutlanır. 

        Bunu beyanla Malik Ef. Hz. kendini muhatap ederek bizlere; Hamd / övünmek Allah’a mahsustur. Hakikate göre gizli şirk zünnarını çekip çıkaranların ancak, fıtır sadakasını vereceklerini ve cenabı Hak’tan gayrı müşahede etmeyen salim bir kulluğa erişmekle de bayram edeceklerini beyan ediyor. Ve rahmetin, iyiliklerin, hayır ve hasenatların açığa çıktığı ramazan ayının bitmesini ifadeyle de ramazana elveda, şevval ayı ile başlayan, Fıtır Bayramına ve Fıtır Bayramının hakikati olan Allah’ın dostcemalini (güzelliğini) müşahedeye de, merhaba diyor. Allah her şeyi en iyi bilendir.

Şiir: Abdulmalik Hilmi Hz.

Şerh/açıklama: Nejdet Şahin

HZ. ÖMER Ve yetimleri olan yaşlı Kadın arasında geçen ibretlik hadise

Okuyacağınız hadiseyi bize, müfessir sahabe diye anılan ve Hz.

peygamberin tebliğ ve irşatla görevlendirdiği manevi halifelerinden olup,

kendisine ilim bağışlaması için resulullah (sav) efendimizin Allah’a dua

ettiği sahabe ibn-i Abbas anlatmaktadır

Biz de günümüz insanlığına ve özellikle mevki makam sahibi olan

idarecilerimize ibret ve muhakkak faydalı olur niyazıyla, insanlığa mâl

olmuş bu hadiseyi gündeme taşıyoruz. İbn-i Abbas Şöyle diyor;

---- Karanlık bir geceydi; soğuk ve dondurucu bir kış gecesi Ayaz

insanın iliklerine işliyordu

Halife Hz Ömer'i görüp onunla biraz konuşmak sohbet etmek üzere

evden çıktım Her taraf ıssız ve sessiz, bütün şehir uykularının en derin

rüyalarında soluyor olmalı

Sokaklarda in cin top oynuyor, yolumun ortalarına doğru önümde insan

olduğunu tahmin ettiğim bir karartı belirdi

Biraz daha yaklaşınca gerçekten insan olduğunu gördüm Karşımdaki de

verdiğim selamı almak üzere başını kaldırıp yüzünü bana çevirince

hayretten şaşakaldım

Çünkü önümde benim ziyaretine koyulduğum Hz Ömer'den başkası

değildi

Gecenin bu saatinde herkes sıcak yatağında mışıl mışıl uyurken koca bir

Halifenin yapayalnız sokaklarda dolaşmasını bir sebebe

bağlayamıyordum Üstelik bu dondurucu kış gecesinde

Merakımı yenemeyerek, hemen söze başladım;

----"gecenin bu saatinde yapayalnız niçin dolaşıyorsun?"

Hz Ömer (r a) bana sokularak koluma girdi ve işin yoksa beraber

yürüyelim diye teklif etti;

----"hem sana yürürken niçin yalnız başıma gezintiye çıktığımı da

anlatırım" diye ilave etti Ben;

----"Zaten sana geliyordum; biraz görüşür, sohbet ederiz diye

düşünmüştüm Mademki böyle oldu; gezinirken konuşuruz " cevabını

verdim

İkimiz birlikte yola koyulmuştuk; benim içim içime sığmıyor, neredeyse

meraktan çatlıyordum

Bir aralık soru soran gözlerimi Halife'nin yüzüne diktim; haydi söze başla;

anlat bakalım niçin ayazlı bir gecenin bu saatinde tek başına sokaklarda

dolaştığını" demek istiyorum

Halife Hz Ömer'de zapt edilmez merakımı anlamıştı Ama başka

meselelerden konuşuyor, fakat bir türlü gecenin bu saatinde niçin

dolaşmakta olduğuna lafı getirmiyordu

Birlikte gezinirken her evin kapısı önünde epeyce bir müddet dikiliyor,

kulağını kapıya dayayarak içerisini dinliyordu

Evlerin kapılarında dikilip içerden bir ses geliyor mu, gelmiyor mu, diye

dinleye dinleye sokak sokak Mekke mahallelerini dolaştık Hiçbir tarafta

çıt yoktu, herkes bölünmez uykularının salıncağında soluyordu

Belki de şu koca şehirde gecenin bu saatinde Halife Hz Ömer (r a) ile

benden başka uyanık olan tek kişi yoktu

Yavaş yavaş Hz Ömer'in neden gezintiye çıktığını anlar gibi oluyordum

Anlaşılan şehir halkından herhangi birisinin bir derdi, bir sıkıntısı

yüzünden uykusuz kalıp kalmadığını yakalamak istiyordu

Bu yüzden sokak köpeklerine kadar şehrin bütün canlıları sıcak

yuvalarında uyurken, Müslümanların reisi sıfatı ile Hz Ömer onlara

bekçilik ediyor; onların rahatı için uykuyu kendine haram ederek sokak

sokak bu ayazda dolaşıyordu

Bütün mahalleleri kapı kapı dolaşarak şehrin dışına çıktık Sağda solda

tek tük çadırlar vardı Onların da kapıları önünde durup ağlama sızlama

var mı diye içeriyi dinledikten sonra yolun en ucundaki bir çadıra sıra

geldi

Diğerlerinde olduğu gibi bu çadırın kapısında da dikilerek içeriyi dinledik;

birbirine karışmış durumda ağlayan çocuk sesleri geliyordu

Epeyce dinledikten sonra Hz Ömer (r a) kapıyı vurup selamla birlikte

içeriye daldı

Evin içi karmakarışıktı Durmadan ağlayan çocukların gözleri şişmiş;

yüzleri akan yaşların çizgileri ile benek benek kararmıştı

Yaşlıca bir kadın ocağın başına oturmuş hem ateşin üzerinde kaynayan

tencereyi karıştırıyor hem de halsizlikten dizinin dibine serilen minicik

yavruları susturmaya çalışıyordu

Kadın da bitkin ve halsiz görünüyordu

Bu haline rağmen Hz Ömer'in selamına gülümser olmasına çalıştığı bir

çehre ile aldı Anlaşılan evine gelenin Halife Ömer olduğunu bilmiyordu

Kim bilir Halife'yi tanımıyordu bile Zaten gecenin bu ilerlemiş saatinde

şehir dışındaki bir çadırın kapısını Halife'nin çalacağını kim düşünebilirdi

Hz Ömer kendini tanıtamadan tatlı bir dille kadına sordu;

---- "valide bu yavrular niye böyle durmadan ağlıyor?"

Kadın içini çekerek kısaca;

----"iki günden beri açlar da ondan" diye cevap verdi

Hz Ömer,

----"Peki niye önlerine yemek koymuyorsun?" diye soracak oldu

hıçkırıklar birden kadının boğazına düğümlendi Durmadan akmaya

başlayan gözyaşları arasında bize içini dökmek üzere söze başladı

----"Oğlum" dedi Halife Ömer'e "sen şu ateşte kaynayanı yemek mi

pişiyor sandın; ne gezer! Yavruları avutabilmek için çakıl koydum

tencereye; durmadan kaynatıyorum Pişirecek hiçbir şey yok Bu

gördüğün yavrular benim, anasız babasız yetim torunlarımdır Oğlum,

kocam ve kardeşlerimin her biri bir muharebede şehit düştüler Evin

geçimini temin edecek bir erkeğim yok Ben de hem yaşlı ve hem de

kadın halimle halim kalmadı İşte böyle aç ve perişan kaldık Soylu bir

aileden varlık içinde büyümüş ve yokluk nedir hiç bilmemiş bir kızı

olduğum için kimseye gidip halimi anlatmaya, el açıp bir şeyler

dilenmeye de yüzüm tutmuyor Her şeyi bilen yüce Allah (c c ) bir

sebebini yaratıp rızkımızı gönderinceye kadar böyle ağlayıp beklemekten

başka çaremiz yok "

Hz Ömer (r a ) kadın dinlerken yanmakta olan bir mumu gibi eriyor, yüzü

renkten renge giriyordu Kadının sözünü bölerek üzgün bir sesle;

----"valide, şehirde oturan Müslümanların emirine, (devlet başkanına)

Halife Ömer'e neden başvurup durumunu anlatmıyorsun?" diyebildi

O ana kadar kesintisiz olarak gözyaşı döken kadının derin üzüntüsü

yerini anlatılmaz bir kin ve kızgınlığa bıraktı Hiddetten kararan

bakışlarını Halifeye dikerek şu sözleri söyledi

----"Dilerim ki o Halife Ömer daha dünyada iken bulsun, Ahirette de elim

yakasından kopmasın "

Hz Ömer kekeleye kekeleye;

----"Niçin Ömer'e böyle beddua ediyorsun valide! Onun bu işte günahı

nedir?" dedi

Kadın aynı kızgınlıkla bu sözlerin cevabını yetiştirdi:

----"evladım! Ben şu ihtiyar halimle iki günden beri gece gündüz

demeyip yetim avuturken o nasıl rahat yatağında uyuyabilir? O,

Müslümanların reisi, (önderi devlet başkanı) baş bekçisi değil mi? Bizler

evvela Allah'a sonra do onun eline emanetiz Gelip de benim halimi nasıl

sormaz Müslümanların reisi olmayı böyle kolay mı sanıyor! "

Hz Ömer (r a ) yavaş yavaş dolmaya başlayan göz pınarlarını kadından

saklayarak

----"valide haklısın, doğru söylüyorsun; ama zavallı Halife'nin işi bir iki

değil ki Kim bilir başını kaşıyacak kadar bile boş zamanı yoktur Hem

sen gidip derdini anlatmadıktan sonra o senin halini bilmez ki, diye

kadının öfkesini dindirmeye çalıştı Fakat kadın aynı kızgınlıkla sözlerine

devam etti

----"Madem ki dertlilerin derdini zamanında haber alıp çaresine

koşmayacaktı, zamanında niye Halife olmayı, Müslümanların başına

geçmeyi kabul etti? Böyle çürük bir mazereti hiç dinler miyim ben?

Zavallının işi çokmuş! Nedir işi yine savaş mı? Yanında inleyenlerin

sesine kulak vermez Şehrinde açlıkla pençeleşen yavrular yaşıyor

Halife bunlara göz yumarak uzak diyarlardaki şehirlere gaza, gaza

diyerek asker yürütmekle; gencecik delikanlılarımızın kanını yabancı

topraklara akıtarak kadınları dul bırakmayı marifet mi sanıyor? Benim

babam, amcam, dayım ve gencecik oğlum hep onun ordularında şehit

düşmedi mi? Şimdi kim bilir yine nice kadın ve çocukları kocasız ve

babasız bırakıp, aç ve çıplak bir sefaletin kucağına atacak Böyle

dertlerimize yeni dertler eklesin diye mi biz onu başımıza geçirdik?"

Tam bu sırada çocuklar sözleşmişler gibi hep bir ağızdan yanık sesleri ile

ağlaşmaya başladılar

Çocukların bastıran çığlıkları kadının öfkesini bir kat daha arttırdı

Ellerini havaya kaldırarak ve sesinin çıktığı kadar bağırarak sözlerine

şöyle devam etti:

----"Bu evdeki canlıların göğüslerinden boşalarak yükselen inilti ve

çığlıkları şimşek ve yıldırım eyleyerek Ömer kulunun başına

yağdırmasını dilerim

O varsın dul bir kadınla yetim yavruların beddualarını yağmur sansın

Tez elden ona gönlümün dilediği bir bela ver de kıvranırken bizim neler

çektiğimizi anlasın

Sen işini bilirsin, yüce Yaratanımız "

Hz Ömer artık dayanamadı Dolu dolu olan pınarlarından yaşlar

damlamaya başladı Herkesin durmadan gözyaşı döktüğü bu kederli

evde, gözyaşlarını görmelerini istemediği için yüzünü herkesten

saklamaya çalışıyordu Artık orada oturamazdı Hemencecik yerinden

doğruldu Bitkin bir sesle;

----"valide haklısın sen yine avut çocuklarını ben hemen dönerim" diyerek

kapıya doğruldu Arkasından ben de yürüdüm

Dışarıya çıkınca derin bir soluk çekti ciğerlerine Kelimenin en geniş

manası ile üzgün ve bitkin idi Yol boyunca ağzından tek kelime çıkmadı

Var gücünü kullanarak hızla yol almaya çalışıyordu

Ona yetişmekte güçlük çekiyordum Doğruca devlet hazinesine vardık

Halife, bir un çuvalı seçerek bir yana koydu Benim elime de bir yağ kabı

tutuşturdu Vakit geçirmeden koca un çuvalını sırtlanmaya koyuldu

Gözlerime inanamıyordum Evet bu İslam Devletinin koca reisi un

çuvalını sırtına almak üzere idi Hemen yanına sokuldum;

---- "aman ey müminlerin emiri! Ne yapıyorsun? Bari müsaade ver de

çuvalı ben sırtıma alayım "

Hz Ömer (r a ) hemen sözümü keserek belki bir saatten beri ilk defa

ağzını açıp şu sözleri söyledi

---"hayır, ey İbn-i Abbas, sevgili dostum! Değil yorgunluktan yere

yığılsam, ölsem bile bırak; yükünü de kendi sırtında götürsün Bu

dünyada yüküne yardım etmek isteyecek öz dostlar bulabilir, fakat her

koyunun kendi bacağından asılacağı Ahiret gününde kimse O'nun

cezasını paylaşmayacaktır

Kadın doğru söylemişti Ya vakti ile Hilafeti (devlet başkanlığını)

yüklenmemeliydim Yüklendiğime göre idarem altındaki tek tek her ferdin

huzur ve emniyetini düşünmek zorundayım " Sevgili dostum, Dicle

kenarında otlayan bir koyunu kurt kapsa ilahi adalet onu Ömer'den sorar

Şu yaşlı kadın kimsesiz ve avuttuğu yavrular kimsesiz kalır; sorumlusu

Ömer'dir Bakımsızlık ve sefaletten bir ev çökse vebali Ömer'in

omuzlarındadır Talihsizlik neticesinde yere bir tek damla kan aksa o kan

damlası coşkun bir derya olup dalgaları ile Ömer'i yutar Kırgın gönüllerin

öfke şimşekleri Ömer'in başına boşalır Bütün matemlerin gözü göze

göstermez dumanlarında boğulacak olan da Ömer'den başkası değildir

Ömer her derdin devası, her dileğin büyük kapısı ve her lanetin ana

hedefidir Yüce Allah'ım aciz bir kul bu kadar ağır ve çeşitli mesuliyet

yükünün altından nasıl kalkabilir? Ey Ömer, bu kadar yükün altına

girmeyi nasıl kabul edebildin vakti ile

Sözünü bölüp bir parça kederini dindirmek istedim ve dedim ki;

---"O kadar da üzme kendini, ey müminlerin emiri. Halifelik yükünü sen

üzerine almasan kim bu vazifeyi senin kadar titizlikle yüklenebilirdi

Sen de bütün üstün meziyet ve kabiliyetlerine rağmen nihayet bir

insansın

Her yerde vakit geçirmeden kendini gösteren ve yanılmaksızın kılı kırk

yaran ilahi adalete ulaşamazsın

Kullara verilen bütün merhametler bir araya getirilerek temiz gönlüne

dolsa bile bütün varlıkları kanatları altına alan yaygın ilahi esirgeyicilikle

yarışamazsın

Ey iyi yürekli Halife! Sen şüphesiz ki bir melek değilsin, ama adalet ve

merhamet kervanının ön safında elinde bayrak tutanlardansın

Senin bu erişilmez adaletine kıyamet günü, hem yer, hem gök hem de şu

sırtındaki un çuvalı aynı zamanda da ben şahitlik edeceğiz

Şüphesiz ki en büyük şahidin de karanlık gecede kara taş üzerindeki

siyah karıncaya kadar her şeyi bilen yüce Allah'ın bizzat kendisidir.

Ne mutlu sana ki fani hayatını böylesine ölmez değerlerin sahibi olmakuğruna harcıyorsun

Ne mutlu biz Müslümanlara ki dünyanın başka milletlerini, padişah diye

kan içen canavarlar idare ederken. Senin gibi ipek yürekli ve geniş

görüşlü bir reisin şanlı adalet bayrağı altında gölgelenmenin tükenmez

zevkini tadıyor ve bütün dünyaya karşı seninle haklı bir iftihar ediyoruz

Bu sözlerim galiba Halife'nin üzgün gönlüne biraz neşe vermişti

Ağır çuval yükü altında iki büklüm olmuş bedenine rağmen son gücünü

kullanarak yokuşu soluk soluğa çıkıyordu

Damarlarındaki kanı bile donduracak kadar keskin ayaza rağmen

alnından ve yüzünden akıp heybetli göğsüne süzülen terlere

aldırmıyordu bile Nihayet koca karının çadırına vardı ki nefes nefese

içeri girip çuvalı yere bıraktı ve aynı zamanda kendisi de yere serildi;

iyice bitmiş, takatinin son damlalarını kullanarak çadıra girebilmişti

Kısa bir dinlenmeden sonra aslanlar gibi silkinerek yerinden doğruldu;

tencerede kaynamakta olan çakılları boşalttı

Yerine benim taşıdığım kaptan yağ koydu Sonra eriyen yağa sırtında

getirdiği çuvaldan kendi eli ile un koyarak pişirmeye koyuldu

Sönen ateşi kadından çalı çırpı isteyerek kendisi tutuşturdu

Böylece pişirdiği yemeği ayazda çabucak soğutarak yine kendi eli ile

kurduğu sofraya koydu

Daha sonra anne ve baba şefkatini bile gölgede bırakacak gülümseyen

bir yüz ve bal gibi bir sesle iki günden beri boğazlarından aşağıya tek

lokma geçirmemiş olan öksüz yavruları yemeğe oturttu; eli tutmayanlara

kendi eli ile yemek verdi

Günlerden beri kara yaslara gömülmüş olan çadırı bir anda sıcak bir

sevincin ışıkları aydınlatmıştı

Ağlamalar susmuş, yaşlar kurumuş; öfke dinmişti Öksüz yavruların

gözleri sevinçten ışıl ışıl parlıyordu Yaşlı kadıncağız Hz Ömer (r a )

sırtında un çuvalı ile içeriye girdiği andan beri şaşkınlıktan sanki dilini

yutmuştu, ağzından tek bir kelime bile çıkmadı

Fakat karnı doyan öksüz torunlarının neşesi odayı sarınca ağır bir

uykudan uyanır gibi silkindi; toplandı ve sevinç gözyaşları içinde kim

olduğunu hala bilmediği Halifeye şu sözleri söyledi

---"Dilerim ki yüce Allah (c c ) tez elden seni Hz Ömer'in Halifelik

makamına oturtsun Oraya Ömer'den çok sen yakışırsın "

Yaşlı kadının o karşısındakini tanımadığı için söylediği bu sözlere içinden

güldüm; yan gözle Ulu Halife'yi aradım; bu akşam belki ilk defa bu sözler

üzerine O da aydınlık bir çehre ile gülüyordu

Bana yaklaşıp gidelim artık diye işaret ettikten sonra kadına döndü;

----"Valideciğim Sen yarın erkenden Halifelik makamına gel; beni orada

bul da sana emekli ve yetim maaşı bağlatayım Şimdilik hoşça kal"

dedikten sonra birlikte dışarı çıktık gün ağarmıştı

Müezzinin bütün müminleri sabah namazına çağıracak olan gür sesi

nerdeyse ortalığı çınlatacaktı Ulu halife uykusuz kalarak ve terler

dökerek vazifesini yapmış insanların gönül huzuru içinde rahattı

Bana gelince uykusuz gecemden fazlası ile memnundum Çok şeyler

görmüş, çok şeyler işitmiştim ve çok şeyleri öğrenmiştim Gördüklerim,

işittiklerim ve öğrendiklerim bende ömür boyunca tazelik ve canlılığını

yitirmeyecek izler bırakmıştı

Ümit dolu sevinçler içinde Allah Resulü'nün şu sözlerini hatırladım

"Sahabilerimin her biri tek tek gökteki yıldızlar gibidir Hangisinin

peşinden giderseniz hidayetin yolunu bulursunuz " "Ey yüce Allah

Resulü! dedim içimden" "senin Halifen Ömer'i gördün de mi söyledin bu

altın sözleri!

O gün kadın, öğleye doğru Halifelik makamına geldi Ulu Halife zaten

daha önce işini maaşa bağlanması için gereken kimselere derhal emir

vermişti Kadın Hz Ömer'i tanımıştı ama şaşkınlıktan dona kaldığı için

dilini döndürüp hiçbir şey söylemiyordu Ulu Halife onu saygı ile

karşılayıp bir yere oturttuktan sonra şöyle dedi:

----"Valideciğim! İşin oldu bundan sonra hem kendi adına ve hem de

şehit yavrusu öksüz torunlarının her ay emekli maaşını alacaksın Al

bakalım şu ilk maaşın" diyerek bir gümüş kesesini kadına uzattı ve "Artık

Ömer'i affediyor O'na ettiğin bedduaları geri alıp hakkını bağışlıyorsun

değil mi" diye sözlerini bağladı

Akşamdan beri olup bitenleri tümünü iyice anlayan kadın gayet ciddi bir

ifade ile Halife'ye şu son cevabı verdi;

-----"işte böyle göster adaletini eline bakan bütün Müslümanlara karşı "

Tüm zamanlarda insan olan herkesin gözyaşlarını akıtırken ibretle ders

alacağı, ibni Abbas Hz.lerinin anlattığı bu hadise, cümlemize, özellikle

idarecilerimize amirlerimize ibret olması dileği ile sevgiler selamlar.

Nejdet Şahin

09- 08-2010