Ramazan, teravih, temcit/sahur ve Bayram’ın hakikati hikmetine dair. (ABDULMALİK HİLMİ Hz. divanı şerhinden/açıklamasından

Bismillâhirrahmanirrahim

Meh göründü oldu ilan "veftirûya sa’imün"

                  Derk u teşbih ve teravih eyleyin ya kaimun

Meh: Ay,Kaimun: Ayakta duranlar, vaktini ibadetle geçirenler, Derk: incelikleri iyice kavrama, anlama.“Ve veftirü ya sa’imün: Ey oruç tutanlar iftar ediniz.” (Hadisi şerif)teşbih; benzetme teravih; ramazan ayında gece yatsı namazından sonra kılınan namaz, demektir.

Kuran’da;“Ramazan o aydır ki; insanlara kılavuz olan, iyi-kötü ayrımıyla hidayetten kanıtlar getiren Kur'an, onda indirilmiştir. O halde bu aya ulaşanınız onu oruçlu geçirsin. Hasta olan veya yolculuk halinde bulunan, tutamadığı gün sayısınca başka günlerde tutsun. Allah sizin için kolaylık ister; O sizin için zorluk istemez. Tutulmamış olan günleri tamamlamanızı, sizi doğru yola kılavuzladığı için Allah'ı yüceltmenizi ister. Ve sizin şükretmeniz umulmaktadır.” (Bakara- 185) Buyrulur ki oruç ayı olan ramazan, hicri takvimi oluşturan on iki aydan birisidir.

       Hicri takvime göre bir ayın sona ermesi ve yeni ayın girmesi, hilâlin (ayın) gözükmesiyle başlar. Teravih ise, ramazan ayının girmesiyle geceleri yatsı namazından sonra kılınan namaz olup, teravih kelime anlamı olarak rahatlamak demektir. Hakikate göre teravih, insanın mazhar olduğu sekiz sıfatı subutiyenin fenası /  yokluğu ve tevhidi sıfat keşfi irfanıyla dâhil olunan, sıfat cenneti irfanının zevk-i rahatlığını remzeder. Ki teravihin bu hakikat manasına binaen Resulullah Efendimiz, teravih namazını sekiz rekât kılmıştır. Kemal zurnacı Hz; “Malik ef. Tekkede teravih namazını kıldığında sekiz rekât olarak kılardı” buyurmuştur.   

Bunu ifadeylemeh göründü oldu ilan "veftirûya sa’imün," buyruluyor. Yani, yeni meh / ay görünüp ramazan ayı girdiğinden, “Ey oruç tutanlar iftar ediniz.” (Hadisi şerif) buyruğunca oruç tutarak iftar edin demektir. Ve devamlaDerk u teşbih ve teravih eyleyin ya kaimun yani ramazan ayına mahsus olan teravih namazını kıldığınız gibi, teravihin hakikat ve hikmetini araştırın. Ve teravihin hangi hikmet ve manayı teşbih ve temsil ettiğini derk edin / inceliklerini kavrayın, ey ramazan ayında ibadete kalkanlar, buyruluyor.

                  "Savmurruyetih ve İftirû" dedi habib

                  Gitti savmu hem teravih zevk eden ya 'abidan

      “Savmurruyetih ve ‘iftiru:Ayı gördüğünüzde oruç tutun iftar edin,” (Hadisi şerif)Savm:Oruç,Abidan: İbadet edenler, demektir.

Buna göre; Allah’ın ve cümle müminlerin habibi / sevgilisi, Hz.Resulullah Efendimizin, “Ayı gördüğünüzde oruç tutun iftar edin.” beyanındaki hakikat ve hikmete erişebilen abidler/kullar) ancaksavmın (orucun) ve teravihin zevki ile zevklenmeye gidebilirler, buyruluyor.

Subh-ı kurbetde müezzin irci'ıhitab kılar 

                   Döşeğinden camiye iden rücu' ya na'imun

Subh-ı kurbet:Sabah namazı yakınlığı, Müezzin: Ezan okuyan, İrci’i: Dön,Rücu: Dönmek,Naimun:Uyuyanlar, uykuda olanlar, anlamındadır.

Sabah kurbeti / yakınlığı; zikri daim ile kalbi gaflet uykusundan uyanmış olan bir kulun, mürşidi kâmilin makamatıtevhid telkin-i irşadına mazhar olmasıyla, kendinde ve cümle eşyada mevcut olan rabbini müşahede etmesinin yakınlığıdır. Müezzin ise, ezan okuyarak cümle müminleri namaza, insanlığı felâha / kurtuluşa davet eden kimsedir. Ki müezzinler iki kısım olup birincisi; Genel / umumi davetçi olan ve minareden ezan okuyandır. İkincisi ise tevhidi hakiki davetçisi olan zamanın kâmil mürşididir. Ve zamanın mürşidi kâmili hususi / özel davetiyle Hakk’a talip olanlara, zikri daim ve tevhit mertebeleri olan Allah’ın makamlarını telkin eder.

       İşte kalbi zikri daim ile uyanmış olan salike, kâmilin meratibi tevhit olan Allah’ın makamlarını telkin etmesiyle o salik, mevhum, bilinmez ve görünmez zannetiği rabbini enfusunda (kendinde) ve afakında (kendinin haricinde) müşahede eder. Ki, kâmilin bu telkini ile salikin rabbine vasıl olup kavuşması onun, “irci’i - rabbine dön” hitabına mazhar olarak rabbine rücu edip dönmesidir. Bunu ifadeyle kuranda; “Ya eyyetühennefsülMutmainneh,İrcı’i ila Rabbikirazıyetenmarzıyyeten; Fedhuliyfiyibadiy; Fedhuliycennetiy / Ey mutmain olmuş Nefs. Sen O’ndan razı O da senden razı olarak Rabbine dön. Gir / Dâhil ol Kullarımın arasına. Gir / Dâhil ol cennetim’e. (Fecr- 27…30) Buyrulur.    

        Bu itibarlasubh-ı kurbetde müezzin irci'ıhitab kılar, döşeğinden camiye iden rücu' ya na'imun, beyanından maksat, zikri daimle kalbi gaflet uykusundan uyanmış olan kulun, kâmilin tevhit makamı telkiniyle rabbin müşahedesine erişmesi o kul’un, “irci’i / rabbine dön” hitabı ile rabbine rücu etmesidir. Bu aynı müezzinin sabah ezanı davetiyle uyuduğu döşekten / yataktan kalkan bir müminin, camiye yönelip rücu etmesi gibidir, deniliyor.    

Hammama girin bu varlık pisliğini yıkanın

İzdivâc-ı zât u evsaf birleninyâvâsılûn

          Hamam: Yıkanıp temizlenilen ve kirlerden arınılan yer, mekân, Varlık pisliği: Şirk pisliği, İzdvac: Evlilik, erkek ve kadının yasal meşru şekilde evlenerek aile birliğini oluşturmalarıdır.

Cenabı Hak Kuran’da; “Ey inananlar Müşrikler bir pisliktir...” (Tevbe- 28) buyurur ki şirk, nispet varlık pisliği olup yüce Allah’ın, “Şirkten başka olan günahı affedebilirim, şirki affetmem.” (Nisa- 48,116) dediği affedilmeyen günahtır. Ve şirk, aynı zamanda Peygamber Efendimizin;“Ümmetimin gizli şirkinden korkarım.” buyurduğu ve ümmeti için korktuğu günahtır.

        Bu itibarla mana yönüyle hamam mürşidi kâmilin meclisidir. Ve bir insan, kâmilin meclisine girip dâhil olursa o meclisten hâsıl olan irşat aydınlığıyla o kişi, manevi kirlerden, manevi pisliklerden ve günahlardan arınıp temizlenir. Ki bir kimse kâmilin tevhidi ef’al, tevhidi sıfat ve tevhidi zat telkin-i irşadına mazhar olmakla ancak, kendine ve cümle âleme cehaletle nispet ettiği varlık pisliği olan gizli şirkten arınıp tertemiz olur. Ve böyle bir kul, Hakk’ın vahdet-i zatına / zat birliğine kavuşmakla birlenir. Yani birile bir olur.

        Bunu beyanlahammama girin bu varlık pisliğini yıkanın, İzdivâc-ı zât u evsaf" birleninyâvâsılûnbuyruluyor. Yani kendine ve cümle âleme nispet ettiğin varlığın pisliği olan gizli şirki, kâmilin telkin-i irşadıyla fena / yok ederek yıkanın, temizlenin. Ve rabbin zat-ı vahdetine / bir’liğine vasıl olup, birile bir olun, demektir.   

                  Varlığın postunu herkes omuza bugün alın

Mescid'ül-fenaya onu döşetin ya ferraşiyyûn

       Varlık postu:Kulun kendine nispet ettiği vücut varlığıdır. Mescid’ül fena: Fena mescidi, yoklukla secde edilen mescit, Ferraşiyyun: Cami, mescit gibi mekânların temizliğini sağlamak, kilim halı hasır gibi mefruşatını yayma hizmetleriyle vazifeli kişiler, döşeyiciler, demektir.

      Bu itibarla Varlık postu, kulun nisbet-i vücudu olup bunu ifadeyle Resulullah Efendimiz:“Vücut günahı hiçbir günahla mukayese edilmeyen büyük günahtır.”demiştir. Ki bu vücut günahından bir kimse ancak mahvı vücut ederek yani fenafillâh keşfi irfanı ile fenaya / yokluğa ulaşmakla soyunup kurtulabilir. Ki böyle bir kul, mescidül fenada, yani yokluk mescidinde soyunduğu nispet vücudunu ayaklar altına döşeyip, yokluk / fena secdesini yapar.

Bunu bayanlavarlığın postunu herkes omuza bugün alın, mescid'ül-fenaya onu döşetin ya ferraşiyyûnbuyruluyor. Yani fenafillâh keşfi irfanıyla kendine nispet ettiğin varlığından soyunarak, yokluk kulluğuna arif ol da, mescidül fenada nispet vücudunu post gibi ayaklar altına döşeyerek, yokluk / fena secdesini yap, demektir. 

Hane'-i varlıktan 'avdet eylemek 'iyd’lemurad

Malile evladı bırakmak cami'denmurad ya maşiyyun

        Hane-i varlık:Nispeti varlık evi, Avdet; Geri gelme, dönme, İyd:Bayram,Maşiyyun: Yürüyenler, demektir.

        Bu itibarla cümle âlemin ve kulun varlığının hakikati cenabı Hak iken kul, bu imtihan âleminin tesiri ile gaflete düşerek cehaletle cümle âleme ve kendine varlık nispet eder. Bu nispet varlıklar mal sevgisi, evladı ıyâl / aile sevgisi ve can sevgisi olmakla üç esas olarak kulun gönlünde tezahür eder. Ehli kemal, “gönülde zahir olan bu üç sevgiden malın karşılığı fiil, evladı iyâl/ailenin karşılığı sıfat, canın karşılığı ise zat’tır.” demişlerdir. Ki bir kimse, gaflet ve cehaletle Hakk’ın fiil sıfat ve zat tecellilerini kendine nispet etmekle, kendinin varlık hanesini oluşturduğunu zanneder.

       Cümle peygamberlerin ve mürşidi kâmilin irşat ve tebliğinden maksat, insanın kendine nispet ettiği fiil, sıfat ve vücut varlığının Hakk’a ait olduğunu bildirip, Hakk’ın fiil, sıfat ve zat mertebeleri müşahedesine kulun erişmesini sağlamaktır. Bunun için Kâmil mürşidin irşadı; kulun cehaletle kendinin zannettiği varlığın aslı hakikatinin cenabı Hak olması müşahedesine saliki eriştirmekten başka bir şey değildir.

Bu itibarla hane'-i varlıktan 'avdet eylemek 'iyd’lemurad Malile evladı bırakmak cami'denmurad ya maşiyyunbeyan olunuyor. Ki kul’un bayramı, hanei varlığını cehaletle kendine nispet etmekten avdet edip dönmesidir. Teravih namazı için camiye gitmenin hakikati muradı ise, insanın gönlündeki mal ve evladı ıyâl sevgisini terk edip, fiilullah ve sıfatulluh müşahedesine ulaşma yolunda yürümesidir, deniliyor.

Kalb-i mü'minbeyt-i Hakk'dırşah-ı kevneyn dedi hem

Kalb-ü nakl etmek varından biliniz ya zahibun

        Beyti Hak: Cenabı Hakk’ın evi, Şahı kevneyn:Dünya ve ahiret iki âlemin padişahı Hz. Muhammed (sav),Zahibun: Zanna kapılanlar, zan ehilleri, demektir.

Bu beyitte Hz.Resulullah Efendimizin,“Hakk’ın evi Müminin kalbidir.” buyurduğu beyan ediliyor. Ki bunu ifadeyle Cenabı Hak ise hadisi kutside; “Ben göklere ve yere sığmam ancak mümin kulumun kalbine sığarım.”Diyor. 

      Buna göre, her kalpte Allah’tan gayrı türlü varlıkların sevgisi olur. Ve insan, kalbinde sevgisini taşıdığı bu masiva, yani Allah’tan gayrı olan tüm eşyanın ve kendinin müstakil varlıklarının olduğunu zannetmekle, zan ehli olup zanna tabi olur. Bunu ifadeyle Kur’an-ı Kerim’de “…ve gerçekten zan, Hak’tan yana hiç bir fayda vermez.” (Necm-28) Başka bir ayette ise “Onlar zandan başka hiç bir şeye uymuyorlar. Doğrusu da şu ki; zan, Hak’tan hiç bir şey ifade etmez…” (Yunus-36) buyrulur. İşte bu zanlardan ve zan ehli olmaktan kurtuluşun çaresi, mesleki resulde Kâmilin zikri daim ve makamatı tevhit irşadıyla gerçek / hakiki müminliğe ulaşıp, Allah’ın evi olan kalpte Allah sevgisinden ve Allah’tan gayrı hiçbir şey bırakmamaktır. Bunu ifadeyle Kuran’da; “Gerçek / hakiki müminler ancak o kişilerdir ki; Allah’ı zikrettiklerinde kalpleri titrer ve onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda bu onların imanlarını arttırır ve onlar yalnız Rab’lerine güvenip / tevekkül ederler.” (Enfâl-2) buyrulur.

       Bunu ifadeylekalb-i mü'minbeyt-i Hakk'dırşah-ı kevneyn dedi hem, kalb-ü nakl etmek varından biliniz ya zahibundeniliyor. Yani, dünya ve ahiretin sultanı olan Hz. Muhammed, (sav) “Hakk’ın evi Müminin kalbidir” buyurdu. Ki bir kalbin masiva, yani Hak’tan gayrı olan varlıklardan arınmakla ancak Allah’ın evi olacağını bilin, ey zan ehilleri, demektir. 

Da'vet-i cami'de üç nida ile olur heman

                  Biri temcid-i es-sela ezan dahi ya câiyyun

Temcid:Sabah namazının vaktinden evvel minarelerde okunan ilahi, dua ve niyaz, Essela:Hz.Muhammedi (sav) selamlamak için minareden okunan salâvat / selamlama, Ezan:Müminleri namaza, insanlığı felaha / kurtuluşa davet için müezzin tarafından minareden okunur, Caiyyun:Makam ehli olanlar, anlamındadır.

Bunu beyanla camiden yapılan davet üç türlüdür; biri minarelerden okunan temcid, ikincisi sela, üçüncüsü ezan nidası(sesi) ile yapılır ey caiyun, (ey makam ehilleri) buyruluyor. Yani ey tevhit makamları keşfi irfanına mazhar olmuş arifler, gerek temcid, gerek selâ, gerek ezan okunmasındaki ledduni hikmetleri araştırıp, bunların hakikatine erişmeye çalışın, demektir.  

                  Okunur temcid döşekten nâimun uyanmaya 

                  Es-salâ ıslahı nefsi kılmaya ya yâkızun

Naimun: Uyuyanlar, Yakizun:Uyku ile uyanıklık arasındakiler olup bunlar, zikri daimle gaflet uykusundan uyanmış olmalarına rağmen, henüz tevhit makamı irşadıyla uyanmamış olan zikir salikleridir.      

Buna göre, uyuyan bir kimsenin kendinde ve etrafında olan biten gerçeklerden haberi olur mu? Olmaz. Uyuyan kimsenin etrafını ve gerçekleri görebilmesi için önce uyanması gerekir ki, bir insan ancak uyandıktan sonra kendinde ve etrafındaki olan biteni görebilir. İşte gaflet uykusu da, kulun kendinde ve cümle eşyada mevcut olan rabbini müşahedesine ve rabbine kavuşmasına mâni olur.

Cenabı Hak; “Rabbini içten yalvararak ve gizlice sesini yükseltmeden sabah akşam zikret, gafillerden olma.” (Araf-205) buyurur. Bu ve benzeri ayet beyanlarından anlaşıldığı gibi, zikr-i daimle Hakk’ı zikretmeyenleri Kur’an, gafil olarak vasf ediyor. Ki, zikr-i daimle gafletten uyanan bir insanın uyanıklığı ebedî olup bu uyanıklık, gerek bu âlemde gerekse ahirette ve cümle âlemlerde devam eder. Bunu ifadeyle Hz. Resulullah, “Allah bir kulun kalbini zikrullahla kurdu mu bir daha durdurmaz…” demiştir. Bu itibarla minareden okunan temcidin, insanı döşeğindeki / yatağındaki uykudan uyandırıp oruç tutmaya hazırlaması gibi zikri daim, gaflet uykusundaki kulu gafletten uyandırıp rabbin huzur-u vuslatına (rabbine kavuşmaya) hazırlar.

Esselaise zikri daimle gaflet uykusundan uyanmış olan saliki, fenafillâh keşfi irfanıyla nefsini / kendini islâh (terbiye) ederek, Muhammedi ahlâkla ahlâklanma gayretine davettir.

 Bunu beyanlaokunur temcid döşekten nâimun uyanmaya, essalâ ıslahı nefsi kılmaya ya yâkızunifadesinin anlamı şöyledir; Ey zikir salikleri! Minareden okunan temcidin, yatağında uyuyan kişiyi oruca hazırlanması için uyandırması gibi zikri daim, gaflet uykusundaki rabbinden gafil olanları uyandırır. Selâ ise; Nefsini / kendini fenafillâh keşfi irfanı ile ıslâh eden kulu, resulullah’ın (sav) ahlâkıyla yaşama gayretine davettir, deniliyor.

                  Ezan olur muştulukçı dost cemale koşuşun

                  "Kadtecella" nuru zatı eyyühe'l-u'uşşâkıyyun

        Muştulukçu:Müjdeci, sevinçli haber getiren, "Kadtecella" tecelli eden, Nuru zat: Hakk’ın zat nuru / aydınlığı, Eyyüheluşşakıyun:Ey âşık olan kimseler, demektir.

        Buna göre ezan, namaza davettir ki namaz kulun rabbi ile buluşup kavuşmasıdır. Bunu ifadeyle Resulullah Efendimiz; “Namaz müminin miracıdır” buyurmuşlardır. Çünkü namaz, beytullaha / Allah’ın evine yönelerek “Allahu ekber” olan iftitah tekbiriyle başlar, Allaha kıyam rüku secde edilerek, Allah zikir ve tespih edilerek devam eder ve selam verilmekle namaz tamamlanır. Ki namaz müddetince hiç kimse ile veya hiçbir şeyle meşgul olunmayıp daima Allah ile meşgul olunduğundan, vakitle kılınan namaz ilmi şeriata göre miraçtır.

İlmi hakikate göre miraç; namazın hakikatı gereğince iftitahtekbiriyle masivayı, yani Allah’tan gayrı olan her şeyi terk etmekle Hakk’a vasıl olup, Hakk’a nazar ederek Hakk’ın bekayı ebediyetine kavuşan kulun, Hak’la beka ebediyet bulmasıdır.

        Bunu ifadeyle ezanmüminlerin dostu,  sığınağı, velisi olan rabbin cemal tecellilerine koşup, bekabillâh marifetiyle ebediyet bularak zat-ı ehadiyet nur-u tecellisini Hak âşıklarına muştulayan / müjdeleyen davettir, buyruluyor.

              Üç düğüm oldu işaret çözmeye bayramın

              Bu ukûduhallder yener şimdi ya zünnariyyun

Ukud:Düğümler, Zünnar:Papaz ve keşişlerin beline bağladıkları ip olup, şirk alametidir,Zünnariyun:Şirk ehilleri demektir.

Buna göre, halkın ramazan bayramı olarak bildiği üç gün olan fitre bayramının hakikatine erişebilmek için, tevhidi hakiki keşfi irfanı ile gizli şirkten kurtulup arınmak icap eder. Çünkü gizli şirki, kulun kendine nispet ettiği fiil sıfat ve vücut varlığı olan üç düğüm oluşturur. Ki bu üç düğüm,bir tevhidi efal, iki tevhidi sıfat, üç tevhidi zat mertebeleri keşfi irfanına ulaşmakla çözülür.

  Bu itibarla bir kişi bu tevhit mertebeleri keşfi irfanına mazhar olduğu oranda, bu üç ukudu (düğümleri) halledip gizli şirkten arınır. Ve böyle bir kul, fitre bayramının hakikatine ulaşmasına engel olan şirk alameti zünnarın üç düğümünü çözmeyi başarmakla, gizli şirki yenerekzünnariyun (gizli şirk ehli) olmaktan kurtulur. Allahu âlem.

Hamdulillah eyle Mâlik çünkü çekdinzünnârın

Fıtri verdin 'abid kıldın Hak diye ya salimun

              Elveda ya şehr-i rahmet merhaba ya dost cemal

Salimun: Esenliğe, selamete çıkmış başarmış olanlara denir ki, salimleri ifadeyle Kur’an’da: “Bir gündür ki o, ne mal, ne oğullar fayda verir. Yalnız kalb-i selimle Allah’a varan kurtulur.” (Şuara- 88,89) buyrulur.

Müminlerin oruç tuttukları ramazan ayı, nasıl ki hicri takvime göre on iki aydan bir ay ise şevval, ramazandan sonra giren ayın ismidir. Ve şevval ayının girmesiyle üç gün devam eden fitre bayramı başlar.

Yüce Allah’ın;“Nefsini / benliğini temizleyip / arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir. Rabbini zikretmiş ve namazı kılmıştır o.” (Ala-14,15) beyanı hikmetince fıtır sadakasının hakikati, kulun nispet vücut varlığını fena etmesidir. Fıtır bayramının hakikati ise, vücut şirkinden arınarak rabbine kavuşan kulun rabbin cemalini zat, sıfat ve efal zuhurunda müşahedeyle cennetül zat, cennetül sıfat ve cennetülefal olan irfan cennetleri ile zevklenmesidir. Ki bu üç irfan cenneti keyfiyetini ifadeyle fıtre bayramı üç gün olarak kutlanır. 

        Bunu beyanla Malik Ef. Hz. kendini muhatap ederek bizlere; Hamd / övünmek Allah’a mahsustur. Hakikate göre gizli şirk zünnarını çekip çıkaranların ancak, fıtır sadakasını vereceklerini ve cenabı Hak’tan gayrı müşahede etmeyen salim bir kulluğa erişmekle de bayram edeceklerini beyan ediyor. Ve rahmetin, iyiliklerin, hayır ve hasenatların açığa çıktığı ramazan ayının bitmesini ifadeyle de ramazana elveda, şevval ayı ile başlayan, Fıtır Bayramına ve Fıtır Bayramının hakikati olan Allah’ın dostcemalini (güzelliğini) müşahedeye de, merhaba diyor. Allah her şeyi en iyi bilendir.

Şiir: Abdulmalik Hilmi Hz.

Şerh/açıklama: Nejdet Şahin

HZ. ÖMER Ve yetimleri olan yaşlı Kadın arasında geçen ibretlik hadise

Okuyacağınız hadiseyi bize, müfessir sahabe diye anılan ve Hz.

peygamberin tebliğ ve irşatla görevlendirdiği manevi halifelerinden olup,

kendisine ilim bağışlaması için resulullah (sav) efendimizin Allah’a dua

ettiği sahabe ibn-i Abbas anlatmaktadır

Biz de günümüz insanlığına ve özellikle mevki makam sahibi olan

idarecilerimize ibret ve muhakkak faydalı olur niyazıyla, insanlığa mâl

olmuş bu hadiseyi gündeme taşıyoruz. İbn-i Abbas Şöyle diyor;

---- Karanlık bir geceydi; soğuk ve dondurucu bir kış gecesi Ayaz

insanın iliklerine işliyordu

Halife Hz Ömer'i görüp onunla biraz konuşmak sohbet etmek üzere

evden çıktım Her taraf ıssız ve sessiz, bütün şehir uykularının en derin

rüyalarında soluyor olmalı

Sokaklarda in cin top oynuyor, yolumun ortalarına doğru önümde insan

olduğunu tahmin ettiğim bir karartı belirdi

Biraz daha yaklaşınca gerçekten insan olduğunu gördüm Karşımdaki de

verdiğim selamı almak üzere başını kaldırıp yüzünü bana çevirince

hayretten şaşakaldım

Çünkü önümde benim ziyaretine koyulduğum Hz Ömer'den başkası

değildi

Gecenin bu saatinde herkes sıcak yatağında mışıl mışıl uyurken koca bir

Halifenin yapayalnız sokaklarda dolaşmasını bir sebebe

bağlayamıyordum Üstelik bu dondurucu kış gecesinde

Merakımı yenemeyerek, hemen söze başladım;

----"gecenin bu saatinde yapayalnız niçin dolaşıyorsun?"

Hz Ömer (r a) bana sokularak koluma girdi ve işin yoksa beraber

yürüyelim diye teklif etti;

----"hem sana yürürken niçin yalnız başıma gezintiye çıktığımı da

anlatırım" diye ilave etti Ben;

----"Zaten sana geliyordum; biraz görüşür, sohbet ederiz diye

düşünmüştüm Mademki böyle oldu; gezinirken konuşuruz " cevabını

verdim

İkimiz birlikte yola koyulmuştuk; benim içim içime sığmıyor, neredeyse

meraktan çatlıyordum

Bir aralık soru soran gözlerimi Halife'nin yüzüne diktim; haydi söze başla;

anlat bakalım niçin ayazlı bir gecenin bu saatinde tek başına sokaklarda

dolaştığını" demek istiyorum

Halife Hz Ömer'de zapt edilmez merakımı anlamıştı Ama başka

meselelerden konuşuyor, fakat bir türlü gecenin bu saatinde niçin

dolaşmakta olduğuna lafı getirmiyordu

Birlikte gezinirken her evin kapısı önünde epeyce bir müddet dikiliyor,

kulağını kapıya dayayarak içerisini dinliyordu

Evlerin kapılarında dikilip içerden bir ses geliyor mu, gelmiyor mu, diye

dinleye dinleye sokak sokak Mekke mahallelerini dolaştık Hiçbir tarafta

çıt yoktu, herkes bölünmez uykularının salıncağında soluyordu

Belki de şu koca şehirde gecenin bu saatinde Halife Hz Ömer (r a) ile

benden başka uyanık olan tek kişi yoktu

Yavaş yavaş Hz Ömer'in neden gezintiye çıktığını anlar gibi oluyordum

Anlaşılan şehir halkından herhangi birisinin bir derdi, bir sıkıntısı

yüzünden uykusuz kalıp kalmadığını yakalamak istiyordu

Bu yüzden sokak köpeklerine kadar şehrin bütün canlıları sıcak

yuvalarında uyurken, Müslümanların reisi sıfatı ile Hz Ömer onlara

bekçilik ediyor; onların rahatı için uykuyu kendine haram ederek sokak

sokak bu ayazda dolaşıyordu

Bütün mahalleleri kapı kapı dolaşarak şehrin dışına çıktık Sağda solda

tek tük çadırlar vardı Onların da kapıları önünde durup ağlama sızlama

var mı diye içeriyi dinledikten sonra yolun en ucundaki bir çadıra sıra

geldi

Diğerlerinde olduğu gibi bu çadırın kapısında da dikilerek içeriyi dinledik;

birbirine karışmış durumda ağlayan çocuk sesleri geliyordu

Epeyce dinledikten sonra Hz Ömer (r a) kapıyı vurup selamla birlikte

içeriye daldı

Evin içi karmakarışıktı Durmadan ağlayan çocukların gözleri şişmiş;

yüzleri akan yaşların çizgileri ile benek benek kararmıştı

Yaşlıca bir kadın ocağın başına oturmuş hem ateşin üzerinde kaynayan

tencereyi karıştırıyor hem de halsizlikten dizinin dibine serilen minicik

yavruları susturmaya çalışıyordu

Kadın da bitkin ve halsiz görünüyordu

Bu haline rağmen Hz Ömer'in selamına gülümser olmasına çalıştığı bir

çehre ile aldı Anlaşılan evine gelenin Halife Ömer olduğunu bilmiyordu

Kim bilir Halife'yi tanımıyordu bile Zaten gecenin bu ilerlemiş saatinde

şehir dışındaki bir çadırın kapısını Halife'nin çalacağını kim düşünebilirdi

Hz Ömer kendini tanıtamadan tatlı bir dille kadına sordu;

---- "valide bu yavrular niye böyle durmadan ağlıyor?"

Kadın içini çekerek kısaca;

----"iki günden beri açlar da ondan" diye cevap verdi

Hz Ömer,

----"Peki niye önlerine yemek koymuyorsun?" diye soracak oldu

hıçkırıklar birden kadının boğazına düğümlendi Durmadan akmaya

başlayan gözyaşları arasında bize içini dökmek üzere söze başladı

----"Oğlum" dedi Halife Ömer'e "sen şu ateşte kaynayanı yemek mi

pişiyor sandın; ne gezer! Yavruları avutabilmek için çakıl koydum

tencereye; durmadan kaynatıyorum Pişirecek hiçbir şey yok Bu

gördüğün yavrular benim, anasız babasız yetim torunlarımdır Oğlum,

kocam ve kardeşlerimin her biri bir muharebede şehit düştüler Evin

geçimini temin edecek bir erkeğim yok Ben de hem yaşlı ve hem de

kadın halimle halim kalmadı İşte böyle aç ve perişan kaldık Soylu bir

aileden varlık içinde büyümüş ve yokluk nedir hiç bilmemiş bir kızı

olduğum için kimseye gidip halimi anlatmaya, el açıp bir şeyler

dilenmeye de yüzüm tutmuyor Her şeyi bilen yüce Allah (c c ) bir

sebebini yaratıp rızkımızı gönderinceye kadar böyle ağlayıp beklemekten

başka çaremiz yok "

Hz Ömer (r a ) kadın dinlerken yanmakta olan bir mumu gibi eriyor, yüzü

renkten renge giriyordu Kadının sözünü bölerek üzgün bir sesle;

----"valide, şehirde oturan Müslümanların emirine, (devlet başkanına)

Halife Ömer'e neden başvurup durumunu anlatmıyorsun?" diyebildi

O ana kadar kesintisiz olarak gözyaşı döken kadının derin üzüntüsü

yerini anlatılmaz bir kin ve kızgınlığa bıraktı Hiddetten kararan

bakışlarını Halifeye dikerek şu sözleri söyledi

----"Dilerim ki o Halife Ömer daha dünyada iken bulsun, Ahirette de elim

yakasından kopmasın "

Hz Ömer kekeleye kekeleye;

----"Niçin Ömer'e böyle beddua ediyorsun valide! Onun bu işte günahı

nedir?" dedi

Kadın aynı kızgınlıkla bu sözlerin cevabını yetiştirdi:

----"evladım! Ben şu ihtiyar halimle iki günden beri gece gündüz

demeyip yetim avuturken o nasıl rahat yatağında uyuyabilir? O,

Müslümanların reisi, (önderi devlet başkanı) baş bekçisi değil mi? Bizler

evvela Allah'a sonra do onun eline emanetiz Gelip de benim halimi nasıl

sormaz Müslümanların reisi olmayı böyle kolay mı sanıyor! "

Hz Ömer (r a ) yavaş yavaş dolmaya başlayan göz pınarlarını kadından

saklayarak

----"valide haklısın, doğru söylüyorsun; ama zavallı Halife'nin işi bir iki

değil ki Kim bilir başını kaşıyacak kadar bile boş zamanı yoktur Hem

sen gidip derdini anlatmadıktan sonra o senin halini bilmez ki, diye

kadının öfkesini dindirmeye çalıştı Fakat kadın aynı kızgınlıkla sözlerine

devam etti

----"Madem ki dertlilerin derdini zamanında haber alıp çaresine

koşmayacaktı, zamanında niye Halife olmayı, Müslümanların başına

geçmeyi kabul etti? Böyle çürük bir mazereti hiç dinler miyim ben?

Zavallının işi çokmuş! Nedir işi yine savaş mı? Yanında inleyenlerin

sesine kulak vermez Şehrinde açlıkla pençeleşen yavrular yaşıyor

Halife bunlara göz yumarak uzak diyarlardaki şehirlere gaza, gaza

diyerek asker yürütmekle; gencecik delikanlılarımızın kanını yabancı

topraklara akıtarak kadınları dul bırakmayı marifet mi sanıyor? Benim

babam, amcam, dayım ve gencecik oğlum hep onun ordularında şehit

düşmedi mi? Şimdi kim bilir yine nice kadın ve çocukları kocasız ve

babasız bırakıp, aç ve çıplak bir sefaletin kucağına atacak Böyle

dertlerimize yeni dertler eklesin diye mi biz onu başımıza geçirdik?"

Tam bu sırada çocuklar sözleşmişler gibi hep bir ağızdan yanık sesleri ile

ağlaşmaya başladılar

Çocukların bastıran çığlıkları kadının öfkesini bir kat daha arttırdı

Ellerini havaya kaldırarak ve sesinin çıktığı kadar bağırarak sözlerine

şöyle devam etti:

----"Bu evdeki canlıların göğüslerinden boşalarak yükselen inilti ve

çığlıkları şimşek ve yıldırım eyleyerek Ömer kulunun başına

yağdırmasını dilerim

O varsın dul bir kadınla yetim yavruların beddualarını yağmur sansın

Tez elden ona gönlümün dilediği bir bela ver de kıvranırken bizim neler

çektiğimizi anlasın

Sen işini bilirsin, yüce Yaratanımız "

Hz Ömer artık dayanamadı Dolu dolu olan pınarlarından yaşlar

damlamaya başladı Herkesin durmadan gözyaşı döktüğü bu kederli

evde, gözyaşlarını görmelerini istemediği için yüzünü herkesten

saklamaya çalışıyordu Artık orada oturamazdı Hemencecik yerinden

doğruldu Bitkin bir sesle;

----"valide haklısın sen yine avut çocuklarını ben hemen dönerim" diyerek

kapıya doğruldu Arkasından ben de yürüdüm

Dışarıya çıkınca derin bir soluk çekti ciğerlerine Kelimenin en geniş

manası ile üzgün ve bitkin idi Yol boyunca ağzından tek kelime çıkmadı

Var gücünü kullanarak hızla yol almaya çalışıyordu

Ona yetişmekte güçlük çekiyordum Doğruca devlet hazinesine vardık

Halife, bir un çuvalı seçerek bir yana koydu Benim elime de bir yağ kabı

tutuşturdu Vakit geçirmeden koca un çuvalını sırtlanmaya koyuldu

Gözlerime inanamıyordum Evet bu İslam Devletinin koca reisi un

çuvalını sırtına almak üzere idi Hemen yanına sokuldum;

---- "aman ey müminlerin emiri! Ne yapıyorsun? Bari müsaade ver de

çuvalı ben sırtıma alayım "

Hz Ömer (r a ) hemen sözümü keserek belki bir saatten beri ilk defa

ağzını açıp şu sözleri söyledi

---"hayır, ey İbn-i Abbas, sevgili dostum! Değil yorgunluktan yere

yığılsam, ölsem bile bırak; yükünü de kendi sırtında götürsün Bu

dünyada yüküne yardım etmek isteyecek öz dostlar bulabilir, fakat her

koyunun kendi bacağından asılacağı Ahiret gününde kimse O'nun

cezasını paylaşmayacaktır

Kadın doğru söylemişti Ya vakti ile Hilafeti (devlet başkanlığını)

yüklenmemeliydim Yüklendiğime göre idarem altındaki tek tek her ferdin

huzur ve emniyetini düşünmek zorundayım " Sevgili dostum, Dicle

kenarında otlayan bir koyunu kurt kapsa ilahi adalet onu Ömer'den sorar

Şu yaşlı kadın kimsesiz ve avuttuğu yavrular kimsesiz kalır; sorumlusu

Ömer'dir Bakımsızlık ve sefaletten bir ev çökse vebali Ömer'in

omuzlarındadır Talihsizlik neticesinde yere bir tek damla kan aksa o kan

damlası coşkun bir derya olup dalgaları ile Ömer'i yutar Kırgın gönüllerin

öfke şimşekleri Ömer'in başına boşalır Bütün matemlerin gözü göze

göstermez dumanlarında boğulacak olan da Ömer'den başkası değildir

Ömer her derdin devası, her dileğin büyük kapısı ve her lanetin ana

hedefidir Yüce Allah'ım aciz bir kul bu kadar ağır ve çeşitli mesuliyet

yükünün altından nasıl kalkabilir? Ey Ömer, bu kadar yükün altına

girmeyi nasıl kabul edebildin vakti ile

Sözünü bölüp bir parça kederini dindirmek istedim ve dedim ki;

---"O kadar da üzme kendini, ey müminlerin emiri. Halifelik yükünü sen

üzerine almasan kim bu vazifeyi senin kadar titizlikle yüklenebilirdi

Sen de bütün üstün meziyet ve kabiliyetlerine rağmen nihayet bir

insansın

Her yerde vakit geçirmeden kendini gösteren ve yanılmaksızın kılı kırk

yaran ilahi adalete ulaşamazsın

Kullara verilen bütün merhametler bir araya getirilerek temiz gönlüne

dolsa bile bütün varlıkları kanatları altına alan yaygın ilahi esirgeyicilikle

yarışamazsın

Ey iyi yürekli Halife! Sen şüphesiz ki bir melek değilsin, ama adalet ve

merhamet kervanının ön safında elinde bayrak tutanlardansın

Senin bu erişilmez adaletine kıyamet günü, hem yer, hem gök hem de şu

sırtındaki un çuvalı aynı zamanda da ben şahitlik edeceğiz

Şüphesiz ki en büyük şahidin de karanlık gecede kara taş üzerindeki

siyah karıncaya kadar her şeyi bilen yüce Allah'ın bizzat kendisidir.

Ne mutlu sana ki fani hayatını böylesine ölmez değerlerin sahibi olmakuğruna harcıyorsun

Ne mutlu biz Müslümanlara ki dünyanın başka milletlerini, padişah diye

kan içen canavarlar idare ederken. Senin gibi ipek yürekli ve geniş

görüşlü bir reisin şanlı adalet bayrağı altında gölgelenmenin tükenmez

zevkini tadıyor ve bütün dünyaya karşı seninle haklı bir iftihar ediyoruz

Bu sözlerim galiba Halife'nin üzgün gönlüne biraz neşe vermişti

Ağır çuval yükü altında iki büklüm olmuş bedenine rağmen son gücünü

kullanarak yokuşu soluk soluğa çıkıyordu

Damarlarındaki kanı bile donduracak kadar keskin ayaza rağmen

alnından ve yüzünden akıp heybetli göğsüne süzülen terlere

aldırmıyordu bile Nihayet koca karının çadırına vardı ki nefes nefese

içeri girip çuvalı yere bıraktı ve aynı zamanda kendisi de yere serildi;

iyice bitmiş, takatinin son damlalarını kullanarak çadıra girebilmişti

Kısa bir dinlenmeden sonra aslanlar gibi silkinerek yerinden doğruldu;

tencerede kaynamakta olan çakılları boşalttı

Yerine benim taşıdığım kaptan yağ koydu Sonra eriyen yağa sırtında

getirdiği çuvaldan kendi eli ile un koyarak pişirmeye koyuldu

Sönen ateşi kadından çalı çırpı isteyerek kendisi tutuşturdu

Böylece pişirdiği yemeği ayazda çabucak soğutarak yine kendi eli ile

kurduğu sofraya koydu

Daha sonra anne ve baba şefkatini bile gölgede bırakacak gülümseyen

bir yüz ve bal gibi bir sesle iki günden beri boğazlarından aşağıya tek

lokma geçirmemiş olan öksüz yavruları yemeğe oturttu; eli tutmayanlara

kendi eli ile yemek verdi

Günlerden beri kara yaslara gömülmüş olan çadırı bir anda sıcak bir

sevincin ışıkları aydınlatmıştı

Ağlamalar susmuş, yaşlar kurumuş; öfke dinmişti Öksüz yavruların

gözleri sevinçten ışıl ışıl parlıyordu Yaşlı kadıncağız Hz Ömer (r a )

sırtında un çuvalı ile içeriye girdiği andan beri şaşkınlıktan sanki dilini

yutmuştu, ağzından tek bir kelime bile çıkmadı

Fakat karnı doyan öksüz torunlarının neşesi odayı sarınca ağır bir

uykudan uyanır gibi silkindi; toplandı ve sevinç gözyaşları içinde kim

olduğunu hala bilmediği Halifeye şu sözleri söyledi

---"Dilerim ki yüce Allah (c c ) tez elden seni Hz Ömer'in Halifelik

makamına oturtsun Oraya Ömer'den çok sen yakışırsın "

Yaşlı kadının o karşısındakini tanımadığı için söylediği bu sözlere içinden

güldüm; yan gözle Ulu Halife'yi aradım; bu akşam belki ilk defa bu sözler

üzerine O da aydınlık bir çehre ile gülüyordu

Bana yaklaşıp gidelim artık diye işaret ettikten sonra kadına döndü;

----"Valideciğim Sen yarın erkenden Halifelik makamına gel; beni orada

bul da sana emekli ve yetim maaşı bağlatayım Şimdilik hoşça kal"

dedikten sonra birlikte dışarı çıktık gün ağarmıştı

Müezzinin bütün müminleri sabah namazına çağıracak olan gür sesi

nerdeyse ortalığı çınlatacaktı Ulu halife uykusuz kalarak ve terler

dökerek vazifesini yapmış insanların gönül huzuru içinde rahattı

Bana gelince uykusuz gecemden fazlası ile memnundum Çok şeyler

görmüş, çok şeyler işitmiştim ve çok şeyleri öğrenmiştim Gördüklerim,

işittiklerim ve öğrendiklerim bende ömür boyunca tazelik ve canlılığını

yitirmeyecek izler bırakmıştı

Ümit dolu sevinçler içinde Allah Resulü'nün şu sözlerini hatırladım

"Sahabilerimin her biri tek tek gökteki yıldızlar gibidir Hangisinin

peşinden giderseniz hidayetin yolunu bulursunuz " "Ey yüce Allah

Resulü! dedim içimden" "senin Halifen Ömer'i gördün de mi söyledin bu

altın sözleri!

O gün kadın, öğleye doğru Halifelik makamına geldi Ulu Halife zaten

daha önce işini maaşa bağlanması için gereken kimselere derhal emir

vermişti Kadın Hz Ömer'i tanımıştı ama şaşkınlıktan dona kaldığı için

dilini döndürüp hiçbir şey söylemiyordu Ulu Halife onu saygı ile

karşılayıp bir yere oturttuktan sonra şöyle dedi:

----"Valideciğim! İşin oldu bundan sonra hem kendi adına ve hem de

şehit yavrusu öksüz torunlarının her ay emekli maaşını alacaksın Al

bakalım şu ilk maaşın" diyerek bir gümüş kesesini kadına uzattı ve "Artık

Ömer'i affediyor O'na ettiğin bedduaları geri alıp hakkını bağışlıyorsun

değil mi" diye sözlerini bağladı

Akşamdan beri olup bitenleri tümünü iyice anlayan kadın gayet ciddi bir

ifade ile Halife'ye şu son cevabı verdi;

-----"işte böyle göster adaletini eline bakan bütün Müslümanlara karşı "

Tüm zamanlarda insan olan herkesin gözyaşlarını akıtırken ibretle ders

alacağı, ibni Abbas Hz.lerinin anlattığı bu hadise, cümlemize, özellikle

idarecilerimize amirlerimize ibret olması dileği ile sevgiler selamlar.

Nejdet Şahin

09- 08-2010

KEVSER suresinin manası

       Övülüp methedilmek, cümle varlığın hakikati olup her bir şeyi zat-ı vahdet’inden açığa çıkaran Allah’a mahsustur. Selam, Allah’ın habibi / sevgilisi ve elçisi, Hz. Muhammed’e (sav) ve onun tüm zamanlarda var olup insanlığı aydınlatan ehli beytine olsun.   

      Kuran-ı oluşturan surelerden birisi Kevser suresidir. Kevser suresi üç ayetten oluşup mealen şöyledir;

 

                            Bismillahirrahmanirrahim

1-“Hiç kuşkusuz, biz verdik sana kevseri  

2- O halde sen de Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.

3- Kuşkun olmasın ki ebter olan sana dil uzatanın ta kendisidir.”

 

      Bu surenin nüzulüne / inişine bazı müşriklerin, Hz. peygamber efendimizin erkek çocuğunun olmamasını ifadeyle “ebter,” soyu devam etmeyecek olan kimse diye Hz. resulullahı vasıflandırmaları sebep olmuştur. Ki ayette ifade olunan “ebter,” kesiklik, sürekliliği ve devamlılığı olmayan anlamındadır. “Kevser” ise, süreklilik devamlılık demektir ve Hz. Muhammed (sav) bu Kevser sürekliliği devamlılığı mazhariyetiyle, tüm âlemler de her zaman mevcuttur.

     Bunu beyanla; Kuran’a göre mümin ve hakiki / gerçek mümin olmakla müminler iki kısımdır.

Mümin: “ “la ilahe illallah Muhammed en resulüllah / Allah’tan başka ilâh yoktur, Muhammed Allah’ın kulu ve resulü dur.” diyerek, kalbi ile tasdik ettiği kelimeyi tevhit imanına mensup olandır. Bu müminler, şahadet âlemi olan yeryüzüne imtihan olmakla mükellef olarak yaratıldıklarına, bu dünyada geçici olup, ahiret âleminde ise ebediyen yaşayacakları imanına mensupturlar. Ve bu müminler ahirette kendilerini / nefislerini cehennemden koruyup, amel cennetinde huri, köşk, yiyecek içecek vb. nimetlere mazhar olmak için bu imtihan âleminde Allah’ın emir ve yasaklarına riayet anlayışıyla yaşayarak kulluk yaparlar.

Bu müminler; “la ilahe illallah / Allah’tan başka ilâh yok” dediklerinde Allah’ı, cümle âlemleri ve bizi imtihan etmek için yaratan olarak bilir ve Hakk’ı kendi varlıklarından ayrı / gayrı zannederler.

Yine bu müminler, “Muhammed en resulullah / Muhammed Allah’ın kulu ve resulü dur” dediklerinde ise, Hz. Peygamber efendimizi annesi Amine den doğup, babası Abdullah olan ve 63 yaşında vefat ederek bu dünyadan ayrılmış olarak tanıyıp, bu iman ve anlayış üzere kulluk yaparlar. 

Hakiki / gerçek mümin: Gerçek müminler hakkında ise Kur’an-ı Kerim’de; “Gerçek / hakiki müminler ancak o kişilerdir ki; Allah’ı zikrettiklerinde kalpleri titrer ve onlara Allah’ın âyetleri okunduğunda bu onlarını îmanlarını arttırır ve onlar yalnız Rab’lerine güvenip / tevekkül ederler.” (Enfâl-2) beyan olunduğu gibi diğer bir ayette; “…İşte onlar Gerçek / hakiki müminlerdir. Onlar için bir bağışlanma ve bol bir rızık vardır. (Enfal-74) Buyrulur.

İşte bu ve benzer ayet beyanlarında ifade edilen “gerçek / hakiki müminler,” Kuranın cümle emir ve yasaklarına kesinlikle riayet ettikleri gibi, Allah’ın emir ve yasaklarını ne eksik ne fazla muhakkak yerine getirirler. Bunların Allah’ın emir ve yasaklarına riayet amaçları, kendilerini / nefislerini ahirette cehennemden koruyup, amel cenneti nimetleri olan huri, Gilman, köşk, yiyecek içecek vb. nimetlere kavuşmak gaye ve maksadıyla asla olmayıp, ilâhi sevgili olan Allah’ın emri olmasındandır. Bunu ifadeyle gerçek müminlerden olan Yunus emre Hz.leri;

 

Cennet cennet dedikleri

Birkaç evle birkaç huri

İsteyene ver sen onu

Bana seni gerek seni demiştir.

 

Gerçek müminler; “La ilahe illallah / Allah’tan başka ilâh yoktur” dediklerinde ise, onların anlayışı“Allah’tan gayrı mevcut yoktur” keşfi irfanıdır. Ki kâmil imana mensup olan bu gerçek müminler, böyle bir müşahede ile Allah’a kulluk yaparlar. Bunlar “Muhammed en resulüllah / Muhammed Allah’ın kulu ve resulü dur” dediklerinde ise; Hz resulullah’ı sadece bu yeryüzü olan imtihan âleminde 63 yıl unsur bedeniyle yaşamış olarak değil, bu şahadet âlemi ve cümle âlemlerde mevcut olan vücudu Nur-u Muhammed keşfi marifetiyle iman ederler. Ve Hz. Resulullah efendimizin ahlakı ve tabiatı üzere olan kulluk gayretiyle yaşarlar.

       Gerçek müminler için ayette, “... Allah’ı zikrettiklerinde kalpleri titrer ve onlara Allah’ın âyetleri okunduğunda bu onların îmanlarını arttırır...” Buyrulduğu gibi onların kulluğu; kalplerindeki zikri daim uyanıklığı ve her biri “ayet” olan tevhit makamları keşfi irfanıyla, kendilerinde ve cümle âlemdeki tecellilerde Hakk’a vuslat ve Nur-u Muhammed mazharı olan insanı kâmil kulluğudur.

İnsanı kâmil kulluğu, aynı zamanda cümle peygamberlerin ulaşıp eriştiği makamdır. Çünkü insanı kâmil makamına erişenler içinden yüce Allah, tüm zamanlarda kendine peygamberler seçmiştir. Ve insanlığa gelen cümle peygamberler, hidayeti Nur-u Muhammed mazhariyetiyle tebliğ ve irşat da bulunmuşlardır. Bunu ifadeyle, insanı kâmil zincirinin altın halkalarından olan Süleyman çelebi Hz. Mevlidi şerifinde;

 

Hak taalâ çün yarattı Âdemi

Kıldı Âdemle müzeyyen âlemi          (âdemle bezeyip süsledi âlemi)

Âdeme kıldı feriştehler sücut            (âdeme melekler secde etti)

Hem ona çok kıldı Lütfi ol ıssı cut    (cömert olan Allah lütfetti)

Mustafa nur’un alnında kodu

Bil habibin nuru’dur bu nur dedi.

Kıldı ol nur anın ile nice ruzigar        (devir, zaman)

Sonra Havva alnına nakletti bil

Durdu onda dahi nice ayu yıl           (ay ve seneler)

Şit doğdu ona nakletti nur

Onun alnında tecelli kıldı nur

Erdi İbrahim’e İsmail’e hem

Söz uzanır geri kalan der isem

İş bu resim ile müselsel muttasıf       (bu şekildeki silsile ile vasıflanmış olan)

Ta olunca Mustafa’ya muntakil         (intikal edince)

Geldi çün rahmetellil âlemin             (âlemlerin rahmeti)

Vardı nur karar etti hemin

Tut kulak efsafına ey yâri din           (Ey dinini seven kimse kulak ver dinle)

Bilesin kimdir o fahrül mürselin. (iftihar edilen elçi Hz. Muhammed’in kim olduğunu bil)  Demiştir.

 

       Hz. resulullah (sav) “Allah evvelâ benim nurumu yarattı,” buyurmuşlardır ki mevlitte ifade edildiği gibi cümle yaratılmışların evveli olan Nur-u Muhammed her peygamberde zahir olmuş. Ve tüm peygamberler nur- u Muhammed mazhariyetiyle insanlığa tebliğ ve irşatta bulunmuşlardır.

Cenabı Hak kendi zatı tekliğinden, ilk önce yarattığı Nur-u Muhammed kulluğuyla bilinmekliğine âşık olduğunu beyanla “…bilinmekliğime muhabbet ettim / âşık oldum halkı yarattım…”(hadisi kutsi) buyurdu. Çünkü Hakk’a ancak ve ancak, Muhammed-i bir kullukla arif ve vasıl olunur, bunun başkaca bir yolu olmaz. Bu itibarla cenabı Hakk’ın, Muhammed-i kulluk’la bilinip arif olunma muhabbet ve aşk’ı, cümle peygamberlerde zahir olduğu gibi, gelmiş ve gelecek olan cümle insanı kâmil olan velilerde de zahir olmuş, olmakta ve gelecekte de olacaktır. Çünkü Hz. resulullah efendimiz; “Ben Allah’ın nur’undan müminlerde benim nurumdan yaratıldı” demiştir.

      İşte hidayet-i nur-u Muhammed’in (sav) cümle peygamber ve gerçek müminlerde tüm zamanlarda sürekli ve devamlı olarak zuhur edip açığa çıkması, “Kevser” dir, Ve Kevser; vücudu nuru Muhammed’in (sav) tüm zamanlardaki bitmez tükenmez olan sürekliliği ve devamlılığıdır.

Bu itibarla; zamanın kâmil mürşidinin meslek-i resul irşadı olan zikri daim ve tevhit makamları keşfi irfanıyla gerçek müminler, “Kevser” mazhariyeti olan hidayeti nur-u Muhammed kulluğunu, her zamanda açığa çıkardıklarından manevi evladı Resul, yani ehli beyt-i manevi’dirler. ‘Çünkü gerçek müminler; “ashabı suffa” gibi nur-u Muhammed örtüsüne / abasına bürünürler.’

 

Bu beyanlar ışığında;

“1- Hiç kuşkusuz, biz verdik sana kevseri.

2- O halde sen de Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.

3-  Kuşkun olmasın ki ebter olan sana dil uzatanın ta kendisidir.” Ayetlerinden oluşan kevser suresinin ledduni anlam şöyledir:

        ‘Ey bu ayetleri okuyan mümin kişi! Hidayeti nur-u Muhammed mazharı olan ve her zamanda bu yeryüzü âleminde mevcudiyeti devam eden manevi evladı Resul u arayıp bul. Ve evladı Resul un “Kevser” irşadı olan zikri daim ve tevhit makamları keşfi irfanıyla gerçek / hakiki mümin’ liğe yüksel. Sen de Nur-u Muhammed örtüsüne bürünerek manevi evladı Resul arasına girip ehli beyt-i manevi ye dâhil olmakla “kevsere” mazhar ol demektir.

Ayetteki “Rabbin için namaz kıl” beyanı ise; mazhar olduğun “kevser” marifetiyle Rabbin makamlarını müşahede ettiğinde, kendinin ve cümle âlemin her andaki fenasında, (yokluğunda) Baki (ebedi) olan güzelliğiyle gözüken âlemlerin Rabbi için namaz kıl. İyi bil ki, “...Namaz müminler üzerine vakti belirlenmiş bir farz olmuştur.” (Nisa -103) Ve namazı vakitlerle kılmak Kuran’ın açık emri olduğundan sakın terk etme. Fakat vakit namazlarını kılmakla beraber namazın hakikatine ulaş, çünkü Hz. Peygamber efendimiz “Namaz müminin miracıdır” buyurur ki miraç, Kul’un Rabbine vuslatıdır. (kavuşmasıdır)  Agâh ol ki Hakikatte miraç; kendinin ve cümle âlemin yokluğunda zahir ve baki olan Hak’tan gayrı görmeyip, daima Hak’la var olmaktır. İşte beş vakit hiç terk etmeden kıldığın namazın bu hakikat ve marifetine ulaş. Gafiller gibi amel cennetinin nimeti olan huri, gilman, köşk vb. nimetlerle nefsini lezzetlendirmek için Allah’a kulluk yapma Demektir.

      Ayetteki “Kurban kes” beyanındaki mana ise şöyledir. Kurban, kurbiyet, yani yakınlık demektir. Bu kurbiyet / yakınlık ise, kulun cümle varlıkta mevcut olan Hakk’ın, kendi vahdetinden açığa çıkarıp yarattığı kesret / çokluk tecellilerini vahdetin kesreti olarak müşahede etmesinin yakınlığıdır. Bunu ifadeyle kutsi beyanında cenabı Hak; “Kulum bana nevafille öyle yakın olur / yaklaşır ki, onu severim ve onun görmesine göz, işitmesine kulak, konuşmasına dil, tutmasına el, yürümesine ayak olurum. Ve o kul’um benimle görür, benimle işitir, benimle konuşur, benimle tutar, benimle yürür.”(Kutsi hadis) Buyurur ki bu Hakk’a yakınlık / kurbiyet, aynı zamanda, hidayeti Nur-u Muhammed mazhariyetiyle kulun marifetullaha erişmesidir.

Bu itibarla ayetteki “Kurban kes” emrinden maksat, mazhar olduğun marifetullahı, bu marifetin cahillerine, mahrum ve muhtaçlarına aktarıp dağıtarak “Kevser” sürekliliğini ve devamlılığını sağla demektir. Çünkü ayette Arapça olarak geçen “venhar” kelimesi, aynı zamanda akıtmak anlamında olduğundan, Nur-u Muhammed kulluğu ile hasıl olan kurban / yakınlık marifetini, bu marifetin mahrum ve yoksullarına irşat ile akıtıp dağıtarak, “Kevser” sürekliliği ve evladı Resul kulluğunun devamlılığını sağlayıp, sende manevi evladı Resul / ehl-i beyti manevi arasına dâhil ol  demektir.

 

       Ayetteki “Kuşkun olmasın ki ebter olan sana dil uzatanın ta kendisidir.” beyanının manası ise, şöyledir; “Ebter,”kesiklik sürekliliği ve devamlılığı olmayan, sınırlı hudutlu ve sonu olan demektir. Ki “ebter” olanlar iki kısımdır:

      Birincisi, aklı maaş olanlardır; Bunlar yeryüzünde nefsinin tattığı tabiat zevk ve lezzetlerinin esiri olup, bu yeryüzü âleminde tabiat nimetleri ile lezzetlenmekten başka bir tefekkür ve gayesi olmayan dünya ehilleridir. Ki dünyanın devamlılığı ve sürekliliği olmayıp sınırlı, hudutlu ve kesik, yani sonu olduğundan dünya ve tabiat lezzetleri “ebter” olduğu gibi, aklı maaş ve dünya ehli olmak ebterliktir. Çünkü kıyametin kopması dünyayı sona erdirip, insanın ölmesi ise onu dünyadan ve aldığı dünya lezzetlerinden ayırıp kestiği için, aklı maaş olan ehli dünya “ebterdir.”

       İkinci olarak “Ebter”liğe mazhar olanlar ise, ehli dünya gibi olmayıp, akl-ı mead olanlardır. Ki bunlar, ahiret gününe iman eder ve yaptığı tüm faaliyetlerde harama günaha dikkat ederek yaşarlar. Bunlar, ahiret âleminde nefsini cehennemden koruyup huri, gılman, köşk, yiyecek, içecek gibi amel cenneti nimetleriyle nefsini lezzetlendirmek için daima sevap olan işlerle meşgul olurlar. Bu itibarla, bunlar kulluklarını amel cenneti ve bu cennet nimetleriyle kayıtlamakla hudutlayıp, sınırlarlar. İşte bu sınırlar kulun rabbine vuslatını / kavuşmasını kesip insan-ı kâmil olmasını engellemesi açısından, o kul’un “ebter” liği olur.

      Kur’an da: “yeryüzündeki herkes/her şey fânidir, yokluktadır. Celâl ve ikram sahibi Rabbinin veçhi / yüzü bâkidir.” (Rahmân- 26, 27) Yine, “O’nun vechinden / yüzünden başka her şey helâktadır / yokluktadır…” (Kasas-88) buyrulmasına rağmen, rabbine vuslattan / kavuşmaktan  “ebter” olup kesilen bir kul, kendinin ve cümle âlemin varlığını Hak’tan ayrı zannetmekle, kendine ve eşyaya müstakil vücut nispet ederek kulluğunu sınırlayarak kayıtlar. Ve kulluğunu rabbinden gayrı şeylerle kayıtlama kesikliği, yani “ebter” liği yüzünden kişi, insan-ı kâmil makamına erişemez ve Rabbine kavuşmaktan mahrum olur.

      Bu ebter ler, aynı zamanda Hz Resulullah efendimizi yalnızca unsur beden varlığıyla bilip, ölümle bu âlemden ayrıldığına inandıklarından. Vücud-u Nuru Muhammed’in cümle âlemlerde ve her zamandaki “Kevser” zuhuru olan devamlılığından ve sürekliliğinden perdeli / mahcup bir kullukla yaşarlar. Ve “Kevser” mazharı olan evladı Resul irşadından gafletle “ebter” olanlar, nur- u Muhammed aba’sı (örtüsü) ile örtünemediklerinden manevi evladı Resul / manevi ehl-i beyt arasına dâhil olamazlar. Ve “Kevser” den mahrum “ebter” olan kulluklarıyla cenabı Hak’tan ebediyen mahcup olup perdelenirler. Bunu beyanla Kur’an’da; “Bu dünyada ama / kör olan ahirette de kördür” (İsra-72) buyrulur.

        Kevser süresinin yorumu hatalarıyla beraber tamamlandı, her şeyi en iyi bilen Allah’tır.                       

                                                                                     Nejdet Şahin